การประยุกต์จิตอาสาเชิงพุทธกับงานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม) ตำบลเสม็ด อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

             บทความวิจัยนี้ มีจุดประสงค์ เพื่อ 1) ศึกษาจิตอาสาในพระพุทธศาสนาเถรวาท  2) ศึกษาสภาพปัญหางานจิตอาสาของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และ 3) ประยุกต์หลักเมตตากรุณามาใช้ในงานอาสาสมัครสาธารสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลเสม็ด อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์ งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพและภาคสนาม โดยสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่าง อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ผู้นำชุมชน และประชาชน ตำบลเสม็ด อำเภอเมืองจังหวัด บุรีรัมย์ จำนวน 35 คน พร้อมนำเสนอข้อมูลในรูปแบบการพรรณนาเชิงวิเคราะห์

       ผลการวิจัยพบว่า

1. หลักธรรมสำหรับส่งเสริมการทำงานจิตอาสา คือ 1) เมตตา ความปรารถนาดีอยากให้เขามีความสุข และ 2) กรุณา ความสงสารคิดช่วยให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ 2. ปัญหาการทำงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน คือ บางคนไม่ได้มาด้วยใจรัก ไม่มีอุดมการณ์ ไม่เสียสละเวลาในการทำงาน และละเลยต่อหน้าที่ ส่วนภาระงานมีมากเพราะผู้สูงอายุเพิ่มมากขึ้นและโรคระบาดมากขึ้น ด้านปัญหาค่าตอบแทนนั้นน้อยเกินไป  ไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่าย และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านส่วนใหญ่ขาดเมตตากรุณา เพราะไม่เข้าใจความหมายของจิตอาสาในพระพุทธศาสนาอย่างแท้จริง ควรทำความเข้าใจหลักเมตตาและกรุณาอย่างลึกซึ้ง 3. การประยุกต์หลักเมตตาเพื่อใช้ในงานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน คือ ควรมีเมตตาปรารถนาให้คนอื่นมีความสุข ทำงานต้องเน้นช่วยเพื่อนมนุษย์โดยไม่หวังผลตอบแทน และต้องทำตนเป็นตัวอย่าง อุทิศตนเพื่อสังคมอย่างไม่หวังผลตอบแทน ตัวอย่างคือพระพุทธเจ้าและพระสาวกสาวิกาจำนวนมาก ส่วนการประยุกต์หลักกรุณาเพื่อใช้ในงานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน คือ ควรลงมือช่วยเหลือโดยไม่มีการบังคับหรือมีค่าจ้าง ความกรุณาเป็นก้าวสำคัญของงานจิตอาสา ปลายทางของกรุณามีลักษณะเช่นเดียวกับเมตตา กล่าวคือต้องการให้สังคมอยู่ร่วมกันอย่างสามัคคีมีความผาสุก แต่ต่างกันที่เมตตาเป็นเพียงความคิดไม่แปรเป็นรูปธรรม แต่กรุณากลายสภาพเกิดผลจนสามารถแปรเปลี่ยนเป็นรูปธรรม