การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ในอำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

             บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในอำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา 2) ศึกษาหลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในพระพุทธศาสนาเถรวาท และ3) ศึกษาการบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในอำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้การสัมภาษณ์ และแบบสนทนากลุ่ม

             ผลการวิจัยพบว่า

             สภาพปัญหาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในอำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา มี 4 ประเด็น ดังนี้ 1) สภาพปัญหาด้านร่างกาย เกิดจากผิวหนังผิดปกติ มีอาการผิวหนังจะบางและเหี่ยว ระบบกล้ามเนื้อและกระดูก มีการเสื่อมลง 2) สภาพปัญหาด้านครอบครัวและสังคม เกิดจากสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก คู่ชีวิตเสียชีวิตหรือย้ายไปอยู่ที่อื่น ทำให้ผู้สูงอายุเกิดความรู้สึกถูกพรากจากบุคคลอันเป็นที่รัก 3) สภาพปัญหาด้านเศรษฐกิจ การขาดรายได้ ไม่ได้ประกอบอาชีพ และ 4) สภาพปัญหาด้านจิตใจและอารมณ์ มีความจำเสื่อม ความจำเสื่อมง่าย หลงลืม อันเกิดจากความเปลี่ยนแปลงภายในสภาพจิตใจ

หลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในพระพุทธศาสนาเถรวาท ได้แก่ 1) ด้านร่างกาย คือ  หลักธรรมไตรลักษณ์ 3 ได้แก่ อนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา เป็นหลักธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านร่างกาย 2) ด้านครอบครัวและสังคม คือ หลักพรหมวิหารธรรม 4 คือ เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา เป็นธรรมอยู่อย่างประเสริฐ 3) ด้านเศรษฐกิจ คือ หลักบุญกิริยาวัตถุ 3 ประการ ได้แก่ ทาน บุญสำเร็จด้วยการให้ทาน สีลมัย บุญสำเร็จด้วยการรักษาศีล และภาวนามัย บุญสำเร็จด้วยการภาวนา และ 4) ด้านจิตใจและอารมณ์ คือ หลักภาวนา 4 คือ กายภาวนา การพัฒนากาย ศีลภาวนา การพัฒนาศีล จิตภาวนา การพัฒนาจิต และปัญญาภาวนา การพัฒนาปัญญา

การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในอำเภอเมืองจังหวัดนครราชสีมา มี 4 ประเด็น ดังนี้ 1) การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านร่างกาย ต้องปฏิบัติตามหลักไตรลักษณ์ คือ อนิจจัง ทุกขัง และ อนัตตา 2) การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านครอบครัวและสังคม ต้องปฏิบัติตามหลัก                                 พรหมวิหารธรรม 4 คือ เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา 3) การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านเศรษฐกิจ ต้องปฏิบัติตามหลักบุญกิริยาวัตถุ 3 คือ ทานมัย                                    ศีลมัย ภาวนามัย และ 4) การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านจิตและอารมณ์ ต้องปฏิบัติตามหลักภาสนา 4 คือ กายภาวนา ศีลภาวนา จิตภาวนา และปัญญาภาวนา