การศึกษาวิเคราะห์ปัญหาจริยธรรมในคัมภีร์ธัมมปทัฏฐกถา ตามหลักพุทธจริยศาสตร์

บทคัดย่อ

          การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัญหาจริยธรรมในคัมภีร์ธัมมปทัฏฐกถา 2) ศึกษาเกณฑ์การตัดสินตามหลักพุทธจริยศาสตร์ 3) วิเคราะห์การตัดสินปัญหาจริยธรรมในคัมภีร์ธัมมปทัฏฐกถา ตามหลักพุทธจริยศาสตร์ เป็นงานวิจัยเชิงเอกสาร โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากพระไตรปิฎก คัมภีร์ธัมมปทัฏฐกถา และเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง แล้วนำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีการพรรณนาเชิงวิเคราะห์แบบอุปนัย
          ผลการวิจัยพบว่า
          1. ธรรมบทเป็นบทแห่งธรรมหรือธรรมที่ตรัสไว้เป็นบทสั้น ๆ ที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ต่างเวลา ต่างสถานที่ และต่างบุคคล มีทั้งหมด 423 บท เป็นคัมภีร์ที่แต่งขึ้นเพื่ออธิบายหรือตีความคำหรือข้อความของคาถาธรรมบท มีลักษณะคำประพันธ์เป็นร้อยกรองหรือคาถา กล่าวเฉพาะปัญหาจริยธรรมในคัมภีร์ธัมมปทัฏฐกถามีอยู่ 3 ด้าน คือ ด้านกายกรรมหรือกายทุจริต ด้านวจีกรรมหรือวจีทุจริต และด้านมโนกรรมหรือมโนทุจริต
          2. เกณฑ์การตัดสินตามหลักพุทธจริยศาสตร์เป็นเกณฑ์ที่ปรากฏในพระไตรปิฎก โดยยึดเอาเกณฑ์การตัดสินตามประเภทของกรรม ได้แก่ กรรมดีและกรรมชั่ว, เกณฑ์การตัดสินตามทัศนะของปราชญ์ทางพระพุทธศาสนามี 2 ท่าน คือ พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต) และวศิน อินทสระ
          3. วิเคราะห์ปัญหาจริยธรรมในคัมภีร์ธัมมปทัฏฐกถาใน 3 ด้าน คือ ด้านกายกรรมเป็นการกล่าวถึงเรื่องพระปูติคัตตเถระผู้เคยเป็นพรานนก และพ่อค้าหมูนามว่า จุนทสูกริก ผู้ดำรงชีวิตอยู่ด้วยการเลี้ยงหมูและฆ่าหมูเป็นจำนวนมาก การกระทำของคนทั้งสองถือว่าเป็นการทำตามหน้าที่, ด้านวจีกรรมเป็นการกล่าวถึงการยุยงให้คนแตกแยกกัน (ปิสุณวาจา) และการพูดเพ้อเจ้อ (สัมผัปปลาปะ) คือการพูดที่ทำประโยชน์ให้พินาศ และด้านมโนกรรมเป็นการกล่าวถึงความโลภมากในทรัพย์ของผู้อื่น (อภิชฌา) ซึ่งปรากฏในเรื่อง กุหกพราหมณ์ และความมีจิตคิดปองร้ายต่อผู้อื่นและสัตว์อื่น ซึ่งปรากฏในเรื่องกุกกุฏมิต