คุณค่าแห่งหลักคำสอนที่ปรากฎในประเพณีบุญข้าวประดับดิน

บทคัดย่อ

         บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของประเพณีบุญข้าวประดับดิน และเพื่อศึกษาคุณค่าแห่งหลักคำสอนที่ปรากฏในประเพณีบุญข้าวประดับดิน โดยศึกษาจากเอกสาร งานวิจัย บทความ และสื่อออนไลน์ที่เกี่ยวข้อง ผลจากการศึกษาพบว่า ประเพณีบุญข้าวประดับดินเป็นหนึ่งในฮีตสิบสอง คองสิบสี่ และเป็นประเพณีที่สำคัญของชาวอีสาน มีประวัติความเป็นมาที่ยาวนานตั้งแต่สมัยพุทธกาลที่เล่าสืบต่อกันมาในนิทานธรรมบทโดยปรารภถึงญาติของพระเจ้าพิมพิสารที่ตายไปแล้ว ได้ไปเกิดเป็นเปรตในนรกตลอดพุทธันดร จึงได้ทำบุญอุทิศไปให้ ซึ่งเป็นการทำบุญให้แก่ญาติที่ตายไปแล้ว ทำให้ทุกข์ทุเลาเบาบางไป ซึ่งบุญข้าวประดับดินนี้ได้แฝงไว้ซึ่งความกตัญญูกตเวทีจนเกิดเป็นประเพณีที่ยอมรับและปฏิบัติร่วมกันในชุมชน ทั้งเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ มีความเป็นเอกลักษณ์สืบเนื่องต่อกันมาถึงปัจจุบัน
         หลักคำสอนที่มีปรากฏในประเพณีบุญข้าวประดับดิน ได้แก่ 1) ทาน 2) ศีล 3) ภาวนา 4) ความกตัญญูกตเวที 5) ปุพพเปตพลี และ 6) สามัคคีธรรม
          คุณค่าที่ปรากฎในประเพณีบุญข้าวประดับดิน มีดังนี้ 1) คุณค่าด้านสังคม เกิดสังคมสันติสุข 2) คุณค่าด้านจิตใจ ทำให้มีความสุข 3) คุณค่าด้านความสามัคคีของชุมชน ชุมชนเกิดความสมัครสมานสามัคคีมีความรักใคร่ปรองดองกัน 4) คุณค่าด้านศาสนาและวัฒนธรรม ทำให้อนุชนคนรุ่นหลังรักในประเพณีวัฒนธรรมอันดีงามของตนที่บรรพบุรุษได้สืบสานมาและมีจิตคิดจะอนุรักษ์สานต่อจากรุ่นสู่รุ่น