การประยุกต์ใช้หลักภาวนา 4 ในการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ชุมชนวัดเทพนิมิต ตำบลวิชิต อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดเกี่ยวการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุชุมชนวัดเทพนิมิต ตำบลวิชิต อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต 2) ศึกษาหลักภาวนา 4 ที่ปรากฏในพระพุทธศาสนาเถรวาท และ 3) การประยุกต์ใช้หลักภาวนา 4 ในการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุชุมชนวัดเทพนิมิต ตำบลวิชิต อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพภาพภาคสนาม โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักในเขตพื้นที่ตำบลวิชิต อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต จำนวน 20 คน ที่คัดเลือกจากตัวแทนผู้สูงอายุที่สมัครใจให้คำสัมภาษณ์ แล้วนำเสนอข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงพรรณนา
             ผลการวิจัยพบว่า
             1. แนวคิดเกี่ยวกับการพัฒนาคุณภาพชีวิต คือ การมีความสุข ทั้งทางกาย จิตใจ อารมณ์และสติปัญญา มีความพึงพอใจต่อสภาพแวดล้อมที่เป็นอยู่ และมีปฏิสัมพันธ์ที่ดีต่อคนรอบข้างรวมถึงคนในครอบครัวและมีความสุขในหลาย ๆ ด้าน สามารถสื่อให้เห็นถึงความสามารถของผู้สูงอายุที่มีสุขภาวะที่ดีทั้งร่างกายและจิตใจ รวมถึงสติปัญญา การดูแลเอาใจใส่ผู้สูงอายุให้มีความสามารถ มีความพร้อม และรับมือกับความเปลี่ยนแปลงทางด้านร่างกาย พฤติกรรม จิตใจ และการพัฒนาปัญญา เพื่อให้มีศักยภาพที่จะดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข
             2. หลักภาวนา 4 ที่ปรากฏในพระพุทธศาสนาเถรวาท คือ หลักปฏิบัติเพื่อพัฒนาตนเองหรือพัฒนาจิตใจ 4 ขั้น ได้แก่ 1) กายภาวนา การพัฒนากาย 2) ศีลภาวนา การเจริญศีล 3) จิตภาวนา การเจริญจิตให้เข้มแข็งมั่นคง 4) ปัญญาภาวนา เจริญปัญญารู้เท่าทันเห็นแจ้งโลกและชีวิตตามสภาวะ
             3. การประยุกต์ใช้หลักภาวนา 4 ในการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุชุมชนวัดเทพนิมิตใน ตำบลวิชิต อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต ใน 4 ด้าน คือ (1) ด้านร่างกาย พัฒนากายหรือการฝึกอบรมกาย คือ โดยการส่งเสริมการดูแลสุขภาพร่างกาย (2) ด้านพฤติกรรมในการดำเนินชีวิต การพัฒนาความประพฤติหรือการฝึกอบรมศีล คือ โดยการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุอยู่ร่วมในสังคมอย่างมีความสุข (3) ด้านจิตใจ การพัฒนาจิตหรือการฝึกอบรม จิตใจ คือ มุ่งเน้นการดำเนินกิจกรรมที่ส่งเสริมให้มีสุขภาพจิตที่ดี (4) ด้านการพัฒนาปัญญา การพัฒนาปัญญาหรือการฝึกอบรมปัญญา คือ ส่งเสริมภูมิปัญญาด้วยการแลกเปลี่ยนข้อมูลเพิ่มพูนความรู้ และสามารถแก้ปัญหาในการดำเนินชีวิตได้ด้วยตนเอง