บูรณาการหลักพุทธปรัชญาเถรวาทที่ปรากฏในพิธีเถราภิเษก ของคณะสงฆ์ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

         การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติความเป็นมาและพัฒนาการของพิธีเถราภิเษก 2) ศึกษาหลักพุทธปรัชญาเถรวาท 3) บูรณาการหลักพุทธปรัชญาเถรวาทที่ปรากฏในพิธีเถราภิเษก และ 4) นำเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับบูรณาการหลักพุทธปรัชญาเถรวาท โดยวิเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก ตำราและเอกสารที่เกี่ยวข้องและการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 9 รูป ได้แก่ ที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค เจ้าคณะจังหวัด เจ้าคณะอำเภอ รองประธานเขตการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา เขต 10 ผู้อำนวยการโรงเรียนพระปริยัติธรรม โดยการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา นำเสนอข้อมูลเชิงพรรณนาโวหาร
          ผลการวิจัยพบว่า
          1. ประวัติความเป็นมาและพัฒนาการของพิธีเถราภิเษก มีรากฐานจากพุทธศาสนาแบบล้านช้าง ซึ่งได้รับอิทธิพลจากอาณาจักรไทยและวัฒนธรรมพุทธอื่น ๆ เป็นพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับการเลื่อนและเพิ่มยศพระสงฆ์ สะท้อนการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมและความสำคัญของพุทธศาสนาในภูมิภาค
          2. หลักพุทธปรัชญาเถรวาทในพิธีเถราภิเษกเน้นคุณค่าความกตัญญู ซึ่งเป็นคุณธรรมพื้นฐานของมนุษย์ สะท้อนความสัมพันธ์ที่ต้องพึ่งพากันทั้งด้านกายภาพและจิตใจ โดยได้รับการอบรมจากบิดามารดา ครูอาจารย์ และสังคม เพื่อเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตอย่างเจริญรุ่งเรือง
          3. พิธีเถราภิเษกเป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านที่สืบทอดมายาวนาน สะท้อนหลัก พุทธปรัชญาเถรวาทและสามารถวิเคราะห์ผ่านแนวคิดทางสังคม พิธีกรรมนี้เป็นกระบวนการยกย่องพระสงฆ์โดยยึดหลักธรรมสำคัญ ได้แก่ กตัญญูกตเวที คารวธรรม สุปฏิปันโน การทำคุณประโยชน์ และการเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ชุมชน
          4. องค์ความรู้ คือ IBCCBP MODEL คือ (1) IB บูรณาการหลักพุทธปรัชญาเถรวาทในพิธีเถราภิเษก (2) Coronation Ceremony ทฤษฎีเกี่ยวกับพิธีเถราภิเษก ได้แก่ สุนทรียศาสตร์ โครงสร้างหน้าที่นิยม สัญลักษณ์สัมพันธ์ และการแพร่กระจายทางวัฒนธรรม (3) Buddhist Philosophy หลักพุทธปรัชญาเถรวาท ได้แก่ กตัญญูกตเวที คารวธรรม สุปฏิปันโน การทำคุณประโยชน์ และการเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ชุมชน