รูปแบบการพัฒนาสังคมของพระป่ากรรมฐานสายหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต ตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท

ผู้แต่ง

  • พระอาภากร กลฺยาณธมฺโม (ไชยคำมี) มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด
  • พระเทพวชิรวิมล มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด

คำสำคัญ:

รูปแบบ, การพัฒนาสังคม, กรรมฐานสายหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต, พุทธปรัชญาเถรวาท

บทคัดย่อ

          การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดทฤษฎีการพัฒนาสังคม 2) ศึกษาการพัฒนาสังคมของพระป่ากรรมฐานสายหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต ตามหลักแนวพุทธปรัชญาเถรวาท 3) วิเคราะห์รูปแบบการพัฒนาสังคมของพระป่ากรรมฐานสายหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต ตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท และ 4) นำเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับรูปแบบการพัฒนาสังคมของพระป่ากรรมฐานสายหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต ตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท โดยการศึกษาเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 15 รูป/คน ซึ่งเป็นพระวิปัสสนาจารย์มานานกว่า 20 ปี และแม่ชีผู้ปฏิบัติธรรมมา กว่า 30 ปี ซึ่งเป็นหัวหน้าสำนักแม่ชีวัดประชาคมวนาราม (ป่ากุง) โดยการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา นำเสนอข้อมูลเชิงพรรณนาโวหาร
          ผลการวิจัยพบว่า
          1. การพัฒนาสังคมสามารถวิเคราะห์ได้จากหลายมุมมองตามแนวคิดของแต่ละทฤษฎี ซึ่งแต่ละแนวคิดมีข้อดีและข้อจำกัด การนำไปใช้ควรพิจารณาปัจจัยทางเศรษฐกิจ วัฒนธรรม และเทคโนโลยีของสังคมนั้น ๆ เพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืนและเหมาะสม
          2. หลักพุทธปรัชญาเถรวาทที่ใช้ในการพัฒนาสังคมของพระป่ากรรมฐานสายหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต ได้แก่ กรรมฐาน นิมิต 3 จริต 6 (จริยา 6) สมถกรรมฐาน ฌาน 4 อภิญญา 6 นิโรธสมาบัติ (สัญญาเวทยิตนิโรธ) วิปัสสนากรรมฐาน และสติปัฏฐาน 4 พระสงฆ์ที่เป็นสัทธิวิหาริกประกอบด้วยพระธรรมวิสุทธิมงคล (บัว ญาณสมฺปนฺโน) พระเทพวิสุทธิมงคล วิ. (ศรี มหาวีโร) พระพรหมวชิรโสภณ (ศรีจันทร์ ปุญฺญรโต) พระราชพัชรญาณมุนี (ทองอินทร์ กตปุญฺโญ)
          3. รูปแบบการพัฒนาสังคมของพระป่ากรรมฐานสายหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต ตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท คือ บทบาทการพัฒนาสังคม 6 ด้าน ได้แก่ ด้านการปกครอง ด้านศาสนศึกษา ด้านการศึกษาสงเคราะห์ ด้านการเผยแผ่ศาสนา ด้านสาธารณูปการ และด้านสาธารณสงเคราะห์
          4. องค์ความรู้ที่ได้จากการพัฒนาสังคมของพระป่ากรรมฐานสายหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต ตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท ได้แก่ “BRM MODEL”

เอกสารอ้างอิง

พระครูสมุห์โกศล พทฺธสีโล,พระมหาเพ็ช ฐานิสสฺโร. (2564). การจัดการทรัพยากรมนุษย์ในพระพุทธศาสนาด้านสาธารณูปการ. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 7(3), 195-206.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2553). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. (พิมพ์ครั้งที่ 11). กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2557). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 27). กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระเทพวิสุทธิมงคล (ศรี มหาวีโร). (2555). ชีวประวัติ ธรรมะ และข้อวัตรปฏิปทา. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ศิลป์สยามบรรจุภัณฑ์ และการพิมพ์ จำกัด.

พระญาณวิริยาจารย์. (2550). ประวัติหลวงปู่มั่น ภูริทัตตเถระ ฉบับสมบูรณ์และได้สามัญสำนึก. กรุงเทพมหานคร: หจก. ประชาชนจำกัด.

พระมหาพรประสงค์ พุทธจันทร์. (2552). บทบาทของพระสงฆ์ในการพัฒนาวัดให้เป็นศูนย์กลางของชุมชน. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาพุทธศาสนศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พระมหาพชร กิตฺติวรเมธี, พระมหากฤษฎา กิตฺติโสภโณ และพระมหาสุนันท์ สุนนฺโท. (2566). การพัฒนางานด้านสาธารณสงเคราะห์ตามแผนปฏิรูปกิจการพระพุทธ ศาสนาของพระสังฆาธิการในจังหวัดสระแก้ว. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 6(3), 55-69.

รัตนาภรณ์ ปัดจังหรีด และคณะ. (2564). เปรียบเทียบหลักการในทางวิปัสสนาสายหลวงปู่มั่น ภูริทัตโตกับพระไตรปิฎก. (รายงานการวิจัย). คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.

วัศพล ปญฺญาปชฺโชโต (อัจฉริยปัญญาชน). (2564). การศึกษาแนวทางการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน หลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต. Journal of Modern Learning Development, 7(1), 187-199.

สัญญา กลัดงาม และกฤตสุชิน พลเสน (2566) ได้ศึกษาเรื่อง การพัฒนาสังคมตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของวัดป่าถ้ำพระเทพนิมิต อำเภอกุดจับ จังหวัดอุดรธานี. Journal of Philosophical, 28(2), 99-113.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-04-29

รูปแบบการอ้างอิง

กลฺยาณธมฺโม (ไชยคำมี) พ. . ., & พระเทพวชิรวิมล. (2025). รูปแบบการพัฒนาสังคมของพระป่ากรรมฐานสายหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต ตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์, 10(1), 328–339. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/ambj/article/view/282666

ฉบับ

ประเภทบทความ

Research Articles