แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุตามหลักภาวนา 4 กรณีศึกษาผู้สูงอายุในอำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในอำเภอภูเขียว 2) ศึกษาการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักภาวนา 4 ในพระพุทธศาสนา และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุตามหลักภาวนา 4 ในอำเภอภูเขียว เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก กับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง และเป็นการวิจัยแบบผสานวิธี โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงสำรวจ จากแบบสอบถาม นำมาวิเคราะห์ข้อมูล แล้วนำมาเรียบเรียงบรรยายเป็นเชิงพรรณนา
             ผลการวิจัยพบว่า
             1. ผู้สูงอายุในอำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ ประสบกับปัญหาด้านสุขภาพที่หลากหลาย ทั้งโรคเรื้อรังและข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ ขณะเดียวกันยังต้องเผชิญความเครียด ความกังวล และรายได้ที่ไม่เพียงพอ ซึ่งล้วนกระทบต่อคุณภาพชีวิตและความมั่นคงในผู้สูงอายุ
             2. หลักภาวนา 4 ตามพระพุทธศาสนา คือแนวทางหล่อหลอมชีวิตให้สมบูรณ์และสงบเย็น ได้แก่ กายภาวนา พัฒนากายให้แข็งแรง พร้อมฝึกอินทรีย์ทั้งห้าให้เป็นกุศล ศีลภาวนา ขัดเกลาความประพฤติ ให้อยู่ในกรอบแห่งศีลธรรมและเมตตาต่อสรรพชีวิต จิตภาวนา เจริญสติ ตั้งมั่นอยู่กับปัจจุบัน หล่อเลี้ยงจิตด้วยคุณธรรม ปัญญาภาวนา ฝึกใจให้รู้เท่าทันสัจธรรม แก้ทุกข์ด้วยปัญญา
             3. แนวทางพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในอำเภอภูเขียว อิงหลักภาวนา 4 แห่งพระพุทธศาสนาได้แก่ กายภาวนา คือ การดูแลสุขภาพให้แข็งแรงทั้งอาหาร ออกกำลังกาย และพักผ่อน ศีลภาวนา คือ การรักษาศีล 5 เพื่อความสงบเรียบร้อยของชีวิตและสังคม   จิตภาวนา คือ การฝึกสติ สมาธิ และแผ่เมตตา เพื่อจิตใจที่ผ่องใส ปัญญาภาวนา คือ การเข้าใจความไม่เที่ยงของชีวิต ไม่ยึดติดในรูปนาม ทั้งหมดนี้นำไปสู่ชีวิตที่สมบูรณ์ สงบ และเปี่ยมด้วยปัญญา