แนวทางการแก้ไขปัญหาการตัดสินใจเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรของเกษตรกรในเขตพื้นที่ อำเภอวังทรายพูน จังหวัดพิจิตร

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัญหา อุปสรรค ในการตัดสินใจเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรของเกษตรกรในเขตพื้นที่อำเภอวังทรายพูน จังหวัดพิจิตร 2) ศึกษาปัจจัยส่วนบุคคลที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรของเกษตรกรในเขตพื้นที่อำเภอวังทรายพูน จังหวัดพิจิตร และ 3) ข้อเสนอแนะของเกษตรกรที่มีการรับรู้ถึงผลกระทบจากการเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเพื่อนำไปสู่แนวทางในการแก้ไขปัญหาเชิงนโยบายในเขตพื้นที่อำเภอวังทรายพูน จังหวัดพิจิตร การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณและคุณภาพ การวิจัยเชิงปริมาณ ใช้กลุ่มตัวอย่างที่ได้จากการกำหนดขนาดด้วยตารางสำเร็จรูปของ “Taro Yamane” ที่จำนวน 368 ครัวเรือน เครื่องมือที่ใช้สำหรับการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติอนุมาน นำมาแจกแจงความถี่ หาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้กลุ่มตัวอย่างที่ได้จากวิธีการสัมภาษณ์แบบสุ่มจำนวน 16 คน และวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้มาด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาแล้วสรุปผลเป็นความเรียง
             ผลการวิจัยพบว่า
             1. ปัญหา อุปสรรค ในการตัดสินใจเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรของเกษตรกร พบว่าประชาชนบางกลุ่มยังไม่ได้รับการประชาสัมพันธ์การห้ามเผา โดยควรมีการประชาสัมพันธ์ข้อเสียของการเผาพื้นที่การเกษตรให้เข้มข้นมากขึ้น เพื่อให้เกษตรกรตัดสินใจหยุดการเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร เช่น การทำลายธาตุอาหารในดิน ทำลายอินทรีย์วัตถุในดินที่มีการลักลอบเผาอยู่บ่อยครั้ง
             2. ปัจจัยส่วนบุคคลที่ส่งผลต่อการตัดสินใจเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรของเกษตรกร พบว่า ส่วนใหญ่คนในชุมชนตัดสินใจเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเพื่อประหยัดเวลาและคิดว่าการเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรไม่ได้ทำให้ตนเองได้รับผลกระทบจากการเผาดังกล่าว เกษตรกรส่วนใหญ่จะไม่มีส่วนในการรณรงค์เพื่อหยุดการเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรและคิดว่าเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรมีประโยชน์มากกว่าจะส่งผลเสีย
             3. ข้อเสนอแนะของเกษตรกรที่มีการรับรู้ถึงผลกระทบจากการเผาวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเพื่อนำไปสู่แนวทางในการแก้ไขปัญหาเชิงนโยบาย พบว่า ควรให้เกษตรกรทั้งหมดมีส่วนในการในด้านการวางแผนในการงดเผา เพื่อนำไปสู่ตัดสินใจเผาหรือไม่เผาพื้นที่การเกษตรระดับมากที่สุด เช่น การวางกฎชุมชนเพื่อกดดันทางสังคมแก่เพื่อนบ้านที่ลักลอบเผาพื้นที่การเกษตรและการประชาสัมพันธ์ รณรงค์ จนเกิดเป็นจิตสำนึกในชุมชน