กติกาชุมชน : การจัดการชุมชนเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำบึงละหาน จังหวัดชัยภูมิ

ผู้แต่ง

  • สุเนตร ธนศิลปพิชิต วิทยาลัยสงฆ์ชัยภูมิ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย
  • ไพฑูรย์ มาเมือง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์ชัยภูมิ

คำสำคัญ:

กติกาชุมชน, การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ, การมีส่วนร่วม

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์การจัดการชุมชนเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำ บึงละหาน จังหวัดชัยภูมิ 2) ศึกษาการพัฒนากติกาชุมชนเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำ บึงละหาน จังหวัดชัยภูมิ และ 3) ศึกษาเครือข่ายเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำบึงละหาน จังหวัดชัยภูมิ เป็นแบบการวิจัยแบบปฏิบัติการ ประกอบด้วย การวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การวิเคราะห์สังเคราะห์เนื้อหาจากการสัมภาษณ์เชิงลึก สนทนากลุ่ม จากกลุ่มนักวิชาการ                                กลุ่มผู้บริหารท้องถิ่น กลุ่มนักปราชญ์ท้องถิ่น กลุ่มวิสาหกิจชุมชนและกลุ่มผู้นำชุมชน จำนวน 30 คน แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์สรุปและเขียนบรรยายเชิงพรรณนา และการออกแบบการวิจัยและพัฒนา แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา
             ผลการวิจัยพบว่า
             1. สถานการณ์การจัดการชุมชนเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำบึงละหาน จังหวัดชัยภูมิ ซึ่งชุมชนมีการใช้ประโยชน์เชิงพื้นที่ชุ่มน้ำบึงละหาน มีการจัดการพื้นที่ขององค์กรและหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง
             2. การพัฒนากติกาชุมชนเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำ บึงละหาน จังหวัดชัยภูมิ ประกอบด้วย 1) การออกแบบกติกาชุมชนเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำบึงละหาน จังหวัดชัยภูมิ 2) กำหนดหัวข้อร่าง กติกาชุมชนเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำบึงละหาน จังหวัดชัยภูมิ เพื่อการท่องเที่ยวชุมชนทุ่งบัวแดง ตำบลบ้านกอก อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ ประกอบด้วย ข้อ 1 วัตถุประสงค์ ข้อ 2 กติกาชุมชนเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำ บึงละหาน จังหวัดชัยภูมิ ข้อ 3 การรับรู้และการมีส่วนร่วมของชุมชน ข้อ 4 การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม ข้อ 5 การติดตาม ทบทวนและประเมินผล และข้อ 6 ข้อตกลงอื่น ๆ 3) การปรับปรุงและประเมินความคิดเห็นของประชาชนต่อการใช้กติกาชุมชนเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำบึงละหานจังหวัดชัยภูมิ
             3. เครือข่ายเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำบึงละหานจังหวัดชัยภูมิ ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีการทำงานเพื่อให้เกิดความเชื่อมโยงในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติร่วมเพื่อให้เกิดการพัฒนาได้อย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงละหาน. (2568). ข้อมูลทั่วไป. ชัยภูมิ: เขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงละหาน.

พนารัตน์ มาศฉมาดล. (2560). การถอดบทเรียนการพัฒนากติกาชุมชนเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วม เพื่อความยั่งยืน : ศึกษากรณีเครือข่ายโครงการรักษ์ป่าโคกหลวง องค์การบริหารส่วนตำบลสวนหม่อน อำเภอมัญจาคีรี จังหวัดขอนแก่น. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 15(3), 61-85

พระใบฏีกาสุพจน์ ตปสีโล. (2556). ศึกษากระบวนการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรมขององค์กรชุมชนในจังหวัดอุบลราชธานี. (รายงานการวิจัย). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรราชวิทยาลัย วิทยาเขตอุบลราชธานี.

ประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2561, 24 มกราคม). ราชกิจจานุเบกษา, เล่มที่ 135 ตอนพิเศษ 17 ง, หน้า 11.

อรทัย อินตะไชยวงค์. (2560). สิทธิชุมชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างสมดลและยั่งยืน: ศึกษาความเหมาะสมของการใช้ ทฤษฎีของ Elinor Ostrom ในประเทศไทย. (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต สาขานิติศาสตร์). บัณฑิตวิทยาลัย: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.

Yamane Taro. (1967). Statistics: An Introductory Analysis. New York: Harpen and Row.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-28

รูปแบบการอ้างอิง

ธนศิลปพิชิต ส., & มาเมือง ไ. . (2025). กติกาชุมชน : การจัดการชุมชนเพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติร่วมในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำบึงละหาน จังหวัดชัยภูมิ . วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์, 10(3), 399–413. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/ambj/article/view/287507

ฉบับ

ประเภทบทความ

Research Articles