วิเคราะห์หลักจริยศาสตร์ที่ปรากฎในจูฬเสฏฐิชาดก

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความเป็นมาของจูฬเสฏฐิชาดก 2) ศึกษาหลักจริยศาสตร์ และ 3) วิเคราะห์หลักจริยศาสตร์ที่ปรากฏในจูฬเสฏฐิชาดก โดยใช้การวิจัยเชิงเอกสาร
             ผลการวิจัยพบว่า
             1. จูฬเสฏฐิชาดกเป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระพุทธเจ้าและพระจุลลปันถกเถระ แม้ชื่อชาดกจะมาจากพระโพธิสัตว์ แต่บทบาทสำคัญในการดำเนินเรื่องเป็นของจูฬันเตวาสิก (อดีตชาติของพระจุลลปันถก) เนื่องจากชาดกนี้ตรัสขึ้นเพื่อปรารภพระจุลลปันถกในชาติปัจจุบัน ซึ่งมีเนื้อหาเหมือนกันทั้งในขุททกนิกาย ชาดก และธรรมบท
             2. หลักจริยศาสตร์ เป็นการแสวงหาความดีสูงสุดของชีวิตมนุษย์ และเป็นแนวทางตัดสินความประพฤติ เช่น ถูก-ผิด ดี-ไม่ดี โดยมีแนวคิดสำคัญ 3 ทฤษฎี ได้แก่ ทฤษฎีประโยชน์นิยม เน้นผลของการกระทำ จริยศาสตร์เชิงกรณียธรรมของคานต์เน้นหน้าที่ไม่เน้นผล และจริยศาสตร์สัมพัทธนิยม พิจารณาคุณค่าทางศีลธรรมตามบริบท
             3. การวิเคราะห์หลักจริยศาสตร์ในจูฬเสฏฐิชาดก พบว่ามีคุณค่าทั้งในระดับปัจเจกและสังคม โดยแสดงแนวทางการดำเนินชีวิตให้บรรลุเป้าหมายและความดีสูงสุด สะท้อนหลักจริยศาสตร์ที่เน้นความเพียร ความกตัญญู และการใช้ปัญญาในการดำรงชีวิตอย่างมีศีลธรรม