วิเคราะห์คุณค่าธุดงค์ 13 ในพุทธปรัชญาเถรวาท

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดและหลักการปฏิบัติธุดงควัตรในพุทธปรัชญาเถรวาท 2) ศึกษาแนวคิดและการปฏิบัติธุดงควัตรในคัมภีร์อรรถกถา และ 3) วิเคราะห์คุณค่าธุดงค์ 13 ในพุทธปรัชญาเถรวาท เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา อนุฎีกา ปกรณ์วิเสส หนังสือ ตำรา บทความ เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง นำเสนอผลการวิจัยในรูปแบบของการพรรณนา วิเคราะห์ตามวัตถุประสงค์การวิจัย
             ผลการวิจัยพบว่า
             1. แนวคิดและหลักการปฏิบัติธุดงควัตรในพุทธปรัชญาเถรวาทนั้น คำว่า ธุดงค์ แปลตามตัว หมายถึง องค์คุณเครื่องกำจัดกิเลส ประกอบด้วยข้อวัตรปฏิบัติ 13 ข้อ เรียกว่า ธุดงควัตร 13 ซึ่งผู้ที่ปฏิบัติสามารถเลือกปฏิบัติข้อใดข้อหนึ่งได้ตามความสมัครใจ และไม่จำเป็นต้องปฏิบัติให้ครบทุกข้อ
             2. แนวคิดและการปฏิบัติธุดงควัตรในคัมภีร์อรรถกถา ปรากฎในคัมภีร์วิสุทธิมรรค เป็นผลงานของพระพุทธโฆสาจารย์ ธุดงค์ในคัมภีร์วิมุตติมรรค เป็นผลงานของพระอุปติสสเถระ อธิบายถึงธุดงค์นั้นเป็นข้อปฏิบัติ 13 ข้อ เพื่อความเป็นผู้มักน้อย เพื่อความสันโดษ เพื่อความขัดเกลา เพื่อความสงัด เพื่อความเป็นผู้ไม่สะสม เพื่อความเพียร เพื่อความเป็นผู้เลี้ยงง่าย เพื่อความบริบูรณ์แห่งศีล เพื่อไม่มีโทษ และเพื่อตั้งอยู่ในวงศ์ของพระอริยะผู้หมดจดจากกิเลส
             3. วิเคราะห์คุณค่าธุดงค์ 13 ในพุทธปรัชญาเถรวาทคุณค่าการปฏิบัติธุดงค์ 13 ด้านกายคือร่างกายแข็งแรง ด้านจิต ธุดงค์ฝึกความมักน้อยสันโดษ ลดความยึดติดในกามคุณ ด้านปัญญา การธุดงค์ฝึกสัมมาทิฏฐิ เข้าใจอริยสัจ 4 แก่นแท้ของชีวิตอยู่ที่การกำจัดอวิชชาและ ด้านสังคม ธุดงค์ปลูกฝังคุณธรรมอันดีงาม เป็นแบบอย่างของการดำเนินชีวิตที่เรียบง่ายพอเพียงไม่เบียดเบียน ฝึกความสามัคคีปรองดอง ร่วมมือร่วมใจกันในหมู่คณะ คุณค่าแท้ของธุดงค์เพื่อลดละกิเลสตัณหา เป้าหมายสูงสุดคือมุ่งสู่พระนิพพาน