รูปแบบการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในการดำเนินชีวิต ของผู้เกษียณอายุในสังคมปัจจุบัน

ผู้แต่ง

  • พระครูปริยัติกิตติโชติ (ยศวิภรณ์ เปมสีโล) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช
  • สิทธิโชค ปาณะศรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช
  • พระครูโฆสิตวัฒนานุกูล มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช
  • พระครูโกศลอรรถกิจ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช

คำสำคัญ:

การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรม, การดำเนินชีวิต, ผู้เกษียณอายุ

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดการดำเนินชีวิตของผู้เกษียณอายุในบริบทปัจจุบัน 2) ศึกษาหลักพุทธธรรมที่เกี่ยวข้อง และ 3) เพื่อประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรม ในการดำเนินชีวิตของผู้เกษียณอายุในสังคมปัจจุบัน โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เน้นการศึกษาเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก
             ผลการวิจัยพบว่า
             การเกษียณอายุเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านที่ส่งผลต่อสุขภาพ เศรษฐกิจ และจิตใจของผู้สูงอายุ การวางแผนชีวิต อย่างรอบด้านจึงเป็นสิ่งจำเป็น โดยเฉพาะการประยุกต์ใช้หลัก พุทธธรรมในการดำเนินชีวิต ประกอบด้วย 4 หลักธรรมสำคัญ ได้แก่ อายุสสธรรม 5 สังคหวัตถุ 4 สติปัฏฐาน 4 และไตรลักษณ์ 3 ซึ่งสามารถประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้ เกษียณอายุใน 4 มิติ ได้แก่ด้านร่างกายโดยใช้หลักอายุสสธรรม 5 ด้านครอบครัวและสังคม โดยใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ด้านจิตใจ โดยใช้หลักสติปัฏฐาน 4 และด้านปัญญา โดยใช้หลักไตรลักษณ์ 3 องค์ความรู้ใหม่ที่ได้จากการวิจัยคือ B-ASST Model ซึ่งเป็นรูปแบบการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมการดำเนินชีวิตอย่างมีคุณภาพในช่วงหลังเกษียณ

เอกสารอ้างอิง

เกษม ศรีพิพัฒน์. (2557). การเสื่อมถอยทางสติปัญญาในวัยสูงอายุ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

จันทนา มหาวงศ์. (2561). แนวคิดการดำเนินชีวิตผู้เกษียณอายุ. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัย ขอนแก่น.

กันยา วงศ์วิวัฒน์. (2561). แนวทางการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุหลังเกษียณอายุ. (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ทักษอร ศรีภา. (2541). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเตรียมตัวก่อนเกษียณอายุราชการของข้าราชการตำรวจภูธรภาค 1. (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และชุมชน). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ทิพวรรณ สุธานนท์. (2556). การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในการดำเนินชีวิตอย่างมีความสุขของผู้สูงอายุ. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มณฑี พฤกษ์ปาริชาติ. (2552). ความเป็นปึกแผ่นทางสังคมภายใน และ ภายนอกครอบครัวของผู้สูงอายุ: ศึกษากรณี ข้าราชการเกษียณอายุการทำงาน ในเขตกรุงเทพมหานคร. (วิทยานิพนธ์สังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัณฑิต สาขาวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์.

วรชัย สิงหฤกษ์ และพิทักษณ์ ศิริวงศ์. (2560). การเตรียมความพร้อมในการเกษียณอายุงานของเจ้าหน้าที่ชุมนุมสหกรณ์ออมทรัพย์แห่งประเทศไทย จำกัด : การศึกษาแบบสร้างทฤษฎีฐานราก. วารสารอิเล็กทรอนิกส์การเรียนรู้ทางไกลเชิงนวัตกรรม, 7(2), 78.

ศิริพรรณ วีระนันทาเวทย์. (2560). การดำเนินชีวิตของผู้สูงอายุในสังคมไทยในสองทศวรรษหน้าเชิงพุทธบูรณาการ. (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

Havighurst. (1961). Successful aging. The Gerontologist, 1(1), 13.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-29

รูปแบบการอ้างอิง

(ยศวิภรณ์ เปมสีโล) พ., ปาณะศรี ส., พระครูโฆสิตวัฒนานุกูล, & พระครูโกศลอรรถกิจ. (2026). รูปแบบการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในการดำเนินชีวิต ของผู้เกษียณอายุในสังคมปัจจุบัน. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์, 11(1), 149–163. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/ambj/article/view/288399

ฉบับ

ประเภทบทความ

Research Articles