ความเหมือนและต่างในการอธิบายชนชั้นตามคัมภีร์มานวธรรมศาสตร์ของศาสนาพราหมณ์ และพระสูตรในพระไตรปิฎกของศาสนาพุทธ

บทคัดย่อ

             สังคมอินเดียโบราณเป็นอีกดินแดนแห่งความหลายหลายทางปัญญาและศาสนา สองศาสนาใหญ่ที่ยังคงอยู่มาจนถึงปัจจุบันคือ ศาสนาพราหมณ์ และศาสนาพุทธ ต่างก็มีคำสอนคัมภีร์ทางศาสนา คือ มานวธรรมศาสตร์ ของศาสนาพราหมณ์ และพระสูตรในพระไตรปิฎกของศาสนาพุทธ บทความนี้มุ่งศึกษาวิเคราะห์ความ “เหมือน” และ “ต่าง” ของโครงสร้างทางสังคมและนิยามของ "ชนชั้น" ระหว่างศาสนาพราหมณ์ ผ่านคัมภีร์มานวธรรมศาสตร์ และศาสนาพุทธ ผ่านพระสูตรในพระไตรปิฎก เพื่อชี้ให้เห็นถึงอิทธิพลของฐานคติทางศาสนาที่มีผลต่อการจัดระเบียบสังคมในอินเดียโบราณ การมีอยู่ของชนชั้นวรรณะ ในฐานะโครงสร้างทางสังคมที่เป็นจริง โดยมีการแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบผ่านสิ่งที่เรียกว่า “ธรรม” ตามสถานะทางสังคมอย่างชัดเจน เพื่อรักษาความเป็นระเบียบเรียบร้อยของสังคม และพบว่าจุดเริ่มต้นเกือบจะมีความเหมือนกันด้วยลักษณะเรื่องเล่าแบบเหนือธรรมชาติ โดยเฉพาะวรรณะทั้ง 4 กับจุดกำเนิดที่แตกต่างกัน มาสู่ความพยายามสร้างสังคมการเมืองที่มั่นคงผ่านระบบชนชั้นที่มีความศักดิ์สิทธิ์ กับอีกแนวคิดที่ให้ความสำคัญกับ “จริยธรรม”