การศึกษาเปรียบเทียบความรักสากลในปรัชญาม่อจื๊อกับเมตตาอัปปมัญญา ในพุทธปรัชญาเถรวาท

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดความรักสากลในปรัชญาม่อจื๊อ 2) ศึกษาหลักเมตตาอัปปมัญญาในพุทธปรัชญาเถรวาท และ 3) วิเคราะห์เปรียบเทียบความรักสากลในปรัชญาม่อจื๊อกับหลักเมตตาอัปปมัญญาในพุทธปรัชญาเถรวาท เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากเอกสารปฐมภูมิและเอกสารทุติยภูมิ และเอกสารวิชาการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง จากนั้นจึงนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์เปรียบเทียบ และสังเคราะห์แล้วนำเสนอเชิงพรรณนาวิเคราะห์
             ผลการวิจัยพบว่า
             1. ความรักสากลในปรัชญาม่อจื๊อ เป็นปรัชญาเชิงสังคมที่เกิดขึ้นในยุคสงคราม เพื่อแก้ไขปัญหาโครงสร้างสังคม มุ่งหวังให้เกิดสันติภาพและความอยู่ดีกินดีในสังคมอย่างแท้จริงได้โดยเชื่อว่าการรักทุกคนอย่างเท่าเทียมจะนำมาซึ่งผลประโยชน์สูงสุดแก่ส่วนรวมและขจัดความขัดแย้ง
             2. หลักเมตตาอัปปมัญญาในพุทธปรัชญาเถรวาท เป็นส่วนหนึ่งของพรหมวิหาร ที่มีรากฐานจากปัญญาตามหลักอริยสัจ 4 โดยมองว่าความทุกข์เกิดจากกิเลสในใจมนุษย์ ดังนั้นแนวทางแก้ไขปัญหาจึงมุ่งเน้นจากภายในสู่ภายนอก ด้วยการเจริญเมตตาภาวนาเป็นอันดับแรก เพื่อชำระจิตใจให้บริสุทธิ์จากกิเลส และลดละความยึดมั่นถือมั่นในอัตตา
             3. เปรียบเทียบความรักสากลในปรัชญาม่อจื๊อกับหลักเมตตาอัปปมัญญาในพุทธปรัชญาเถรวาท พบว่าความรักสากลของม่อจื๊อและเมตตาอัปปมัญญาในเถรวาท มีจุดร่วมสำคัญในการสร้างความรักที่ไร้ขอบเขตและมุ่งสู่สันติสุขในสังคม โดยการเอาชนะความเห็นแก่ตัว จุดที่แตกต่างคือ ม่อจื๊ออิงกับเจตจำนงแห่งฟ้าและหลักประโยชน์นิยมในการสร้างผลลัพธ์ที่ดีทางโลก ขณะที่เมตตาอัปปมัญญาเกิดจากปัญญาในการเข้าใจอริยสัจ 4 และกฎแห่งกรรมเพื่อมุ่งชำระกิเลสภายในเป็นรากฐาน ความแตกต่างสำคัญคือวิธีการปฏิบัติ โดยม่อจื๊อเน้นการแก้ไขจากภายนอกสู่ภายในมุ่งสร้างระเบียบสังคมก่อน ส่วนพุทธปรัชญาเถรวาทเน้นการฝึกฝนจิตใจจากภายในสู่ภายนอก ด้วยการภาวนาเพื่อมุ่งสู่เป้าหมายสูงสุดคือนิพพาน