การสร้างสังคมธรรมาธิปไตยตามแนวคิดปรัชญาการเมืองของอิมมานูเอล คานท์

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดปรัชญาการเมืองของอิมมานูเอล คานท์ที่เกี่ยวข้องกับเสรีภาพ ศีลธรรม และธรรมาธิปไตย 2) วิเคราะห์หลักการของคานท์ในการสร้างสังคมที่มีความยุติธรรมตามกรอบของ “ธรรมาธิปไตย” 3) อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างหลักศีลธรรมกับการใช้อำนาจทางการเมืองในแนวคิดของคานท์ และ 4) เสนอแนวทางในการประยุกต์ใช้แนวคิดของคานท์ในการสร้างสังคมธรรมาธิปไตยในบริบทปัจจุบัน โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ อาศัยการวิเคราะห์ข้อมูลเอกสาร (Documentary Research) และการตีความทางปรัชญา (Philosophical Interpretation)
             ผลการวิจัยพบว่า
             แนวคิดของคานท์เน้นการสร้างรัฐที่มีความชอบธรรมบนพื้นฐานของเหตุผล จริยธรรม และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โดยแนวคิด “กฎเกณฑ์สากล” (Categorical Imperative) เป็นหลักศีลธรรมสำคัญที่ใช้เป็นเกณฑ์ตัดสินความถูกต้องของการกระทำทั้งในระดับบุคคลและสังคม การใช้อำนาจทางการเมืองจึงต้องอยู่ภายใต้หลักการที่ประชาชนสามารถยอมรับได้ในฐานะ “มนุษย์เสรี” ไม่ใช่เพียงฐานะผู้ถูกปกครอง แนวคิดธรรมาธิปไตยในทัศนะของคานท์จึงหมายถึงระบอบประชาธิปไตยที่ตั้งอยู่บนจริยธรรม ไม่ใช่เพียงกลไกทางรัฐธรรมนูญหรือเสียงข้างมาก
             งานวิจัยเสนอว่าแนวคิดของคานท์สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับบริบทร่วมสมัย เช่น การออกแบบนโยบายสาธารณะอย่างมีจริยธรรม การยกระดับจิตสำนึกของพลเมือง และการปฏิรูปการใช้อำนาจรัฐให้โปร่งใสและรับผิดชอบ ซึ่งล้วนเป็นแนวทางในการพัฒนา “ธรรมาธิปไตย” ให้มีความมั่นคงและยั่งยืน