กระบวนการสร้างการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้ต้องขังเด็ดขาดด้วยหลักสูตร สัคคสาสมาธิในเรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานคร
คำสำคัญ:
ผู้ต้องขัง, พฤติกรรม, สัคคสาสมาธิ, พลังจิตตานุภาพ, สุขภาวะบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาพฤติกรรมของผู้ต้องขังเด็ดขาดในเรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานคร 2. พัฒนากระบวนการสร้างการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมด้วยหลักสูตรสัคคสาสมาธิ และ 3. ประเมินกระบวนการดังกล่าว ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 24 คน ประกอบด้วยเจ้าพนักงานราชทัณฑ์ 10 คน อาจารย์สถาบันพลังจิตตานุภาพ 4 คน และผู้ต้องขังเด็ดขาด 10 คน ครอบคลุมหลากหลายประเภทคดี และช่วงอายุ 36-80 ปี เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตการณ์ และการสนทนากลุ่ม ตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยวิธีการสามเส้า
ผลการวิจัยพบว่า 1. ผู้ต้องขังเด็ดขาดมีปัญหาพฤติกรรม 4 มิติ ได้แก่ การกำกับตนเอง อารมณ์ และจิตใจ ความสัมพันธ์ทางสังคม และทัศนคติต่อกฎระเบียบ ซึ่งแตกต่างตามประเภทคดี และพบแรงจูงใจในการเข้าร่วมหลักสูตร 2 ประเภท ได้แก่ แรงจูงใจภายนอกที่มุ่งสิทธิประโยชน์ด้านการลดวันต้องโทษ และแรงจูงใจภายในที่มุ่งเปลี่ยนแปลงตนเองอย่างแท้จริง 2. กระบวนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมบูรณาการพลังจิตตานุภาพกับไตรสิกขาซึ่งพัฒนามิติปัจเจกบุคคล และพรหมวิหาร 4 ซึ่งพัฒนามิติความสัมพันธ์ทางสังคม ขับเคลื่อนด้วยกลไก 3 ประการ ได้แก่ การกำกับอารมณ์ การปรับโครงสร้างความคิด และการสร้างอัตลักษณ์ใหม่ และ 3. ผลการประเมินพบการเปลี่ยนแปลง 3 ระยะ โดยมีจุดวิกฤต 40 วันที่ต้องอาศัยเครือข่ายค้ำจุน 3 ชั้น และระยะ 90 วันเริ่มปรากฏการเปลี่ยนผ่านอัตลักษณ์พร้อมสุขภาวะ 4 มิติ
เอกสารอ้างอิง
กรมราชทัณฑ์. (2568). สถิติผู้ต้องราชทัณฑ์ทั่วประเทศ. สืบค้น 4 มิถุนายน 2568, จาก http://www.correct.go.th/correct2009/stat.html
เกศริน เอกธวัชกุล. (2562). การนำโครงการพัฒนาจิตใจผู้ต้องขังด้วยหลักสูตรสัคคสาสมาธิไปปฏิบัติ. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 4(3), 429-440.
ธนพัฒ์ เฉลิมรัตน์ และชิต จุลราช. (2563). การนำหลักพุทธธรรมมาประยุกต์ใช้ในการปรับสภาวะทางอารมณ์: ศึกษากรณีผู้ต้องขังชายเรือนจำจังหวัดเลย. วารสาร มจร เลย ปริทัศน์, 1(1), 29-39.
พระทำนุ ไชยศรีษะ และจอมเดช ตรีเมฆ. (2564). ปัจจัยเสริมสร้างการเรียนและฝึกสมาธิตามหลักสูตรสัคคสาสมาธิตามแนวทางของพระพรหมมงคลญาณ วิ. (หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร) ที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตด้านจิตใจของผู้ต้องขังในเรือนจำกลางคลองเปรม (รายงานผลการวิจัย). ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยรังสิต.
วราพร องคะลอย และคณะ. (2566). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้ต้องขังในเรือนจำ จังหวัดนนทบุรี. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 6(2), 1-14.
สมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร). (2555). หลักสูตรครูสมาธิ เล่ม 1 (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สถาบันพลังจิตตานุภาพ.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2562). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย (พิมพ์ครั้งที่ 53). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์.
Auty, K. M., Cope, A., & Liebling, A. (2017). A systematic review and meta-analysis of yoga and mindfulness meditation in prison. International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology, 61(6), 689-710.
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215.
Clemmer, D. (1940). The prison community. Boston: Christopher Publishing House.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. New York: Plenum Press.
Fazel, S., & Wolf, A. (2015). A systematic review of criminal recidivism rates worldwide: Current difficulties and recommendations for best practice. PLOS ONE, 10(6), e0130390.
Irwin, J., & Cressey, D. R. (1962). Thieves, convicts and the inmate culture. Social Problems, 10(2), 142-155.
Keyes, C. L. M. (2002). The mental health continuum: From languishing to flourishing in life. Journal of Health and Social Behavior, 43(2), 207-222.
Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998-1009.
Prochaska, J. O., & DiClemente, C. C. (1983). Stages and processes of self-change of smoking: Toward an integrative model of change. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 51(3), 390-395.
Sykes, G. M. (1958). The society of captives: A study of a maximum security prison. Princeton, NJ: Princeton University Press.
