ความฉลาดรู้ด้านอาหาร: ทักษะที่สำคัญสำหรับเด็กปฐมวัยเพื่อการเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่สุขภาพดี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนแนวคิดเกี่ยวกับความฉลาดรู้ด้านอาหาร วิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อความฉลาดรู้ด้านอาหารในเด็กปฐมวัย และเสนอแนวทางการส่งเสริมความฉลาดรู้ด้านอาหารผ่านครอบครัว โรงเรียน และนโยบายสาธารณะความฉลาดรู้ด้านอาหาร (Food Literacy) เป็นทักษะพื้นฐานที่สำคัญสำหรับเด็กปฐมวัย เนื่องจากช่วงวัย 0-6 ปี เป็นช่วงที่สมองและพัฒนาการของเด็กเติบโตอย่างรวดเร็ว การปลูกฝังให้เด็กมีความรู้และทักษะในการเลือก บริโภค และตระหนักถึงคุณค่าของอาหารที่เหมาะสมตั้งแต่ต้น จะช่วยสร้างสุขนิสัยการกินที่ดีและส่งเสริมสุขภาพที่ยั่งยืนในระยะยาว งานเขียนนี้ มุ่งอธิบายแนวคิด ความหมาย และความสำคัญของความฉลาดรู้ด้านอาหาร รวมทั้งวิเคราะห์ปัจจัยทางชีววิทยา จิตวิทยา สังคม วัฒนธรรม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาในเด็กปฐมวัย ตลอดจนเสนอแนวทางการส่งเสริมความฉลาดรู้ ด้านอาหารผ่านการเรียนรู้ในครอบครัว โรงเรียน และชุมชน ภายใต้นโยบายสาธารณะด้านโภชนาการและสุขภาพเด็ก การพัฒนาเด็กปฐมวัยให้มีความฉลาดรู้ด้านอาหารไม่เพียงช่วยลดภาวะทุพโภชนาการและโรคเรื้อรังในอนาคต แต่ยังสร้างพื้นฐานให้เด็กเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพดี มีคุณภาพชีวิตที่ดี และเป็นทุนมนุษย์ที่สำคัญของประเทศในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อกำหนดเบื้องต้นที่ผู้นิพนธ์(ผู้ส่งบทความ) ควรทราบ
1. ผู้นิพนธ์ที่ประสงค์จะลงตีพิมพ์บทความกับวารสาร ตั้งแต่เดือนมกราคม 2563 เป็นต้นไป ให้ใช้รูปแบบใหม่ (Template 2563) โดยสามารถดูตัวอย่างได้ที่เมนู GUIDELINES
2. จะตีพิมพ์และเผยแพร่ได้ ต้องผ่านการประเมินจากผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer Review)
3. การประเมินบทความโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer Review) เป็นแบบ Double Blind
4. การอ้างอิงบทความใช้หลักเกณฑ์ APA (American Psychological Association) คลิก
5. บทความถูกปฏิเสธการตีพิมพ์ ไม่ผ่านการประเมิน ผู้นิพนธ์ขอยกเลิกเองหรือชำระเงินก่อนได้รับการอนุมัติ ทางวารสารไม่มีนโยบายการคืนเงิน
เอกสารอ้างอิง
ปฐมวัยไทยแลนด์. (2567, 12 กรกฎาคม). ภาวะโภชนาการของเด็กไทย. https://ecd.onec.go.th/childhood/statistic/8820/
ปิ่นปินัทธ์ วณิชย์สายทอง (2562). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและอาหาร. https://ayo.moph.go.th/dental/file_upload/subblocks/2%20Food%20Literacy%20.pdf
ยูนิเซฟ ประเทศไทย. (2567, 5 กรกฎาคม). ช่องว่างและความเหลื่อมล้ำ: เพื่อเด็กทุกคนในประเทศไทยได้เติบโตอย่างเท่าเทียม. https://www.unicef.org/thailand/th/reports/
รำไพ หมั่นสระเกษ. (2563). การสร้างเสริมสุขภาพเด็กวัยเรียนที่มีภาวะอ้วนเพื่อลดความเสี่ยงโรคเบาหวานในโรงเรียน. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสาร ส่งเสริม สุขภาพ และ อนามัย สิ่งแวดล้อม, 14(35), 437-449.
ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน. (2567, 12 กรกฎาคม). ความไม่มั่นคงทางโภชนาการ : ปัญหาด้านอาหารที่แท้จริงของสหรัฐฯ ที่กระทบต่อสุขภาพที่ดีของชาวอเมริกัน. https://www.sdgmove.com/2021/06/28/us-prioritizing-nutrition-insecurity
Albarazanchi, A. F., Atallah, O., Muthana, A., Mohammed, T. F., Mohammad, S. A., & Hoz, S. S. (2023). Development of Central Nervous System. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-49573-1_2
Alhelal, A., Alsalem, M., Alasmari, F., Alqarni, S. A., Alamri, R., Alshahrani, R. A. A., Hassan M, A. A., Almalki, A., Alenezi, W. H. D., Abdulrahim, N., & Aiyed B, A. O. (2024). Effectiveness of School-Based Interventions for Preventing Obesity in Children: A Narrative Review. Cureus. https://doi.org/10.7759/cureus.75104
Amann, J., Fiordelli, M., Scheel-Sailer, A., Brach, M., & Rubinelli, S. (2020). Opportunities and challenges of a self-management app to support people with spinal cord injury in the prevention of pressure injuries: A qualitative study. JMIR mHealth and uHealth, 8(12), e22452. https://doi.org/10.2196/22452
Bhutta, Z. A. (2022). Optimizing prevention and community-based management of severe malnutrition in children. PLoS Medicine, 19(3), e1003924.
Bhutta, Z. A. (2024). The quest to optimize management of severe childhood malnutrition globally. The American Journal of Clinical Nutrition, 120(3), 463-464.
Bhutta, Z. A., Berkley, J. A., Bandsma, R. H., Kerac, M., Trehan, I., & Briend, A. (2017). Severe childhood malnutrition. Nature reviews Disease primers, 3(1), 1-18.
Boyland, E. J., Nolan, S., Kelly, B., Tudur-Smith, C., Jones, A., Halford, J. C. G., & Robinson, E. (2016). Advertising as a cue to consume: A systematic review and meta-analysis of the effects of acute exposure to unhealthy food and nonalcoholic beverage advertising on intake in children and adults. The American Journal of Clinical Nutrition, 103(2), 519-533. https://doi.org/10.3945/ajcn.115.120022
Brooks, N., & Begley, A. (2014). Adolescent food literacy programmes: A review of the literature. Nutrition & Dietetics, 71(3), 158-171.
Byrd, J. J. (2021). Exploring the Effects of Food Insecurity on Preschoolers’ Cognitive, School Readiness, and Social-Emotional Outcomes (Doctoral dissertation, The University of Nebraska-Lincoln).
Bryning, L., Anthony, B. F., Bray, N., Lloyd-Williams, H., Charles, J. M., Tuersley, L., Lawrence, C. L., & Edwards, R. T. (2024). Well-being in the Early Years and Childhood. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/9780191919336.003.0003
Cannon, G. (2014). Development Nutrition. World Nutrition, 5(11), 971-992.
Chattaraj, D. (2025). Food Literacy: Paradigms and Perspectives. In Food Literacy, Curriculum, and The Global South: Examples from South Asia (pp. 1-30). Cham: Springer Nature Switzerland.
Cullen, T., Hatch, J., Martin, W., Higgins, J. W., & Sheppard, R. (2015). Food literacy: definition and framework for action. Canadian Journal of Dietetic Practice and Research, 76(3), 140-145.
Faris, Moh., & Nilasari, A. (2024). The Role Of Investment In Education In Enhancing Economic Welfare. International Student Conference on Business, Education, Economics, Accounting, and Management (ISC-BEAM), 2(1), 34-46. https://doi.org/10.21009/isc-beam.012.05
Hasan, R., & Naudeau, S. (2015). Early childhood development : a review of the global evidence. World Bank Group. https://doi.org/10.1596/23871
Hawkes, C., & Ruel, M. T. (2012). Value chains for nutrition. IFPRI Discussion Paper, 1187.
Hawkes, C., Smith, T. G., Jewell, J., Wardle, J., Hammond, R. A., Friel, S., Thow, A. M., & Kain, J. (2015). Smart food policies for obesity prevention. The Lancet, 385(9985), 2410-2421. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(14)61745-1
Heckman, J. J. (2008). The case for investing in disadvantaged young children. CESifo DICE Report, 6(2), 3-8
Heckman, J. J. (2012). Invest in early childhood development: Reduce deficits, strengthen the economy. The Heckman Equation, 7(1-2).
Hoppu, U., Knaapila, A., Laaksonen, O., & Sandell, M. (2016). Genetic basis of flavor sensitivity and food preferences (pp. 203–227). Woodhead Publishing.
Jayasinghe, S., Byrne, N. M., & Hills, A. P. (2025). Cultural influences on dietary choices. Progress in Cardiovascular Diseases. https://doi.org/10.1016/j.pcad.2025.02.003
Johnson, B. (2021). Importance of Early Childhood Development. BMH Medical Journal, 8(2), 58-61.
Kartikasari, D., Yuliana, Y., & Yulastri, A. (2024). Hubungan antara Tingkat Pendapatan Keluarga dan Pola Konsumsi Pangan Masyarakat: Sebuah Literatur Review. YASIN Jurnal Pendidikan dan Sosial Budaya, 4(6), 1803-1815. https://doi.org/10.58578/yasin.v4i6.4492
Klisch, S. A., & Soule, K. E. (2024). Schools as Hubs of Health: A Comprehensive Supplemental Nutrition Assistance Program—Education Model for Promoting Wellness in Low-Income Communities. Children (Basel), 11, 525. https://doi.org/10.3390/children11050525
Lange, K. W., & Lange, K. M. (2021). Food neuropsychology and child brain development. Journal of Food Bioactives, 13, 1-8. https://doi.org/10.31665/JFB.2020.13253
Langner, J., Langston, K., Mrachek, A., Faitak, B., Martin, P., Cueto, A., Clampitt, J., Long, C. R., Bartow, A., Bodey, S., & McElfish, P. A. (2024). Creating Healthy Environments for Schools: A Comprehensive Approach to Improving Nutrition in Arkansas Public Schools. Journal of School Health, 94(7), 653-660. https://doi.org/10.1111/josh.13437
Leitzmann, C., & Cannon, G. (2005). Dimensions, domains and principles of the new nutrition science. Public health nutrition-CAB International, 8(6A), 787.
Lenters, L., Wazny, K., & Bhutta, Z. A. (2016). Management of severe and moderate acute malnutrition in children. Reproductive, maternal, newborn, and child health: disease control priorities (3rd ed.). Washington, DC: World Bank, 205-223.
Lumeng, J. C., & Fisher, J. O. (Eds.). (2018). Pediatric food preferences and eating behaviors. Academic Press.
McManus, S., Pendergast, D., & Kanasa, H. (2024). Mapping the intellectual structure and knowledge base of food literacy research: a bibliometric analysis. British Food Journal, 126(6), 2249-2270.
Moharir, M., & Kulkarni, C. (2018). Update in Development: Section A—Infant Development (pp. 133–205). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-58027-2_6
Munawaroh, A., Siregar, P., Rahmadani, R., & Yarni, L. (2023). Perkembangan Usia Dini (Masa Kanak-Kanak Awal). Journal Pendidikan Dan Ilmu Sosial, 2(1), 291-303. https://doi.org/10.54066/jupendis.v2i1.1277
Patil, A., & Singh, N. (2023). From the Plate to the Mind: How Children’s Eating Habits Affect Their Physical and Mental Health. Journal of Neurological, Psychiatric and Mental Health Nursing, 5(2), 40-53. https://doi.org/10.46610/jnpmhn.2023.v05i02.005
Pérez-Escamilla, R., Rizzoli-Córdoba, A., Alonso-Cuevas, A., Reyes-Morales, H., & Vega-López, S. (2017). Translating food and nutrition policy into programs: A framework and case study from Mexico. Health Policy and Planning, 32(2), 1-12. https://doi.org/10.1093/heapol/czw133
Pesch, M. H., & Lumeng, J. C. (2021). Early childhood obesity: A developmental perspective. Annual Review of Developmental Psychology, 3, 207-228.
Ravikumar, D., Spyreli, E., Woodside, J. C., McKinley, M. C., & Kelly, C. (2022). Parental perceptions of the food environment and their influence on food decisions among low-income families: a rapid review of qualitative evidence. BMC Public Health, 22(1). https://doi.org/10.1186/s12889-021-12414-z
Rollins, N. C., Bhandari, N., Hajeebhoy, N., Horton, S., Lutter, C. K., Martines, J. C., Piwoz, E. G., Richter, L. M., & Victora, C. G. (2016). Why invest, and what it will take to improve breastfeeding practices. The Lancet, 387(10017), 491-504. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(15)01044-2
Ronto, R., Ball, L., Pendergast, D., & Harris, N. (2017). Adolescents’ perspectives on food literacy and its impact on their dietary behaviours. Appetite, 107, 549-557. https://doi.org/10.1016/j.appet.2016.09.026
Scaglioni, S., De Cosmi, V., Ciappolino, V., Parazzini, F., Brambilla, P., & Agostoni, C. (2018). Factors influencing children’s eating behaviours. Nutrients, 10(6), 706.
Shonkoff, J. P., & Phillips, D. A. (2017). From neurons to neighborhoods: The science of early childhood development. National Academy Press.
Sumner, J. (2015). Reading the world: Food literacy and the potential for food system transformation. Studies in the Education of Adults, 47(2), 128-141.
Story, M., Kaphingst, K. M., Robinson-O’Brien, R., & Glanz, K. (2008). Creating healthy food and eating environments: Policy and environmental approaches. Annual Review of Public Health, 29, 253-272. https://doi.org/10.1146/annurev.publhealth.29.020907.090926
Tariq, R. (2025). Perceptions about psychological impact of food. Insights–Journal of Life and Social Sciences, 3(3 (Social)), 50-59.
Truman, E., Lane, D., & Elliott, C. (2017). Defining food literacy: A scoping review. Appetite, 116, 365-71.
UNICEF. (2024). The state of food security and nutrition in the world 2024: Financing to end hunger, food insecurity and malnutrition in all its forms. UNICEF.
UNICEF (UNICEF). (2017). Early moments matter for every child. UNICEF.
UNICEF (UNICEF). World Health Organization (WHO), & The World Bank. (2023). Joint child malnutrition estimates (JME): Levels and trends. UNICEF.
Vepsäläinen, H., Skaffari, E., Wojtkowska, K., Barlińska, J., Kinnunen, S., Makkonen, R., Heikkilä, M., Lehtovirta, M., Ray, C., Suhonen, E., Nevalainen, J., Sajaniemi, N., & Erkkola, M. (2022). A mobile app to increase fruit and vegetable acceptance among Finnish and Polish preschoolers: Randomized trial. JMIR mHealth and uHealth, 10(1), e30352. https://doi.org/10.2196/30352
Victora, C. G., Bahl, R., Barros, A. J. D., França, G. V. A., Horton, S., Krasevec, J., Murch, S., Sankar, M. J., Walker, N., & Rollins, N. C. (2016). Breastfeeding in the 21st century: Epidemiology, mechanisms, and lifelong effect. The Lancet, 387(10017), 475-490. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(15)01024-7
Vidgen, H. A., & Gallegos, D. (2014). Defining food literacy and its components. Appetite, 76, 50-59.
Wilkes, C., Bava, M., Graham, H. R., Duke, T., & ARI Review group. (2023). What are the risk factors for death among children with pneumonia in low-and middle-income countries? A systematic review. Journal of Global Health, 13, https://doi.org/10.7189/jogh.13.05003
World Health Organization. (2010). Set of recommendations on the marketing of foods and non-alcoholic beverages to children. WHO Press.
Zakharova, I., Dmitrieva, Yu. A., Machneva, E. B., & Tsutsaeva, A. N. (2020). The development of food preferences: anatomical and genetic determinants, important factors of taste development in children. Russian Journal of Woman and Child Health, 3(2), 119-125. https://doi.org/10.32364/2618-8430-2020-3-2-119-125.
