แนวทางการพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นตามหลักไตรสิกขาในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอำนาจเจริญ
คำสำคัญ:
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียน, นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น, โรงเรียนขยายโอกาสบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น 2) เปรียบเทียบสภาพคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จำแนกตาม เพศ ตำแหน่งหน้าที่ และประสบการณ์การทำงาน 3) เสนอแนวทางการพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นตามหลักไตรสิกขา ในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอำนาจเจริญ (สพป.อำนาจเจริญ) การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมวิธี ระหว่างการศึกษาเชิงปริมาณ โดยใช้แบบสอบถามในการเก็บรวบรวมข้อมูล และการศึกษา เชิงคุณภาพ ซึ่งผู้วิจัยใช้แบบสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลักจากกลุ่มตัวอย่างต่อไปนี้ (1) ผู้บริหารสถานศึกษา (2) ครู และ (3) คณะกรรมการสถานศึกษาของโรงเรียนขยายโอกาส สพป.อำนาจเจริญ จำนวน 169 คน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ความถี่ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าสมมุติฐาน ค่า T-test และ ค่า F-test ค่า T-test ใช้กับตัวแปร 2 กลุ่ม เช่น เพศ ส่วนค่า F-test ใช้กับตัวแปรมากกว่า 2 กลุ่ม เช่น อายุ ตำแหน่ง ประสบการณ์การทำงาน เป็นต้น
ผลการวิจัยพบว่า
1) สภาพคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สพป.อำนาจเจริญ โดยภาพรวมและรายด้าน อยู่ในระดับมากทุกด้าน
2) ผลการเปรียบเทียบคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สพป.อำนาจเจริญ โดยภาพรวมและรายด้าน ไม่มีความแตกต่างกัน
3) แนวทางการพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นตามหลักไตรสิกขา ในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สพป.อำนาจเจริญ มี 8 ด้าน 19 แนวทาง ประกอบด้วย 1) รักชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ เป็นการส่งเสริมความศรัทธาและการเทิดทูนสถาบันหลักของชาติ 2) ความซื่อสัตย์สุจริต เป็นการปลูกฝังจิตสำนึกแห่งความสุจริต 3) ความมีวินัย เป็นการพัฒนานักเรียนให้มีความตั้งใจ มุ่งมั่นในการเรียน 4) ความใฝ่เรียนรู้ เป็นการใช้กิจกรรมแบบ Active Learning และเทคนิค Cornell Notes เพื่อพัฒนาทักษะคิดวิเคราะห์ 5) การอยู่อย่างพอเพียง เป็นการมุ่งพัฒนาเด็กให้มีความสมดุลด้านต่าง ๆ ด้วยกิจกรรมที่สร้างจิตสำนึกเรื่องความพอเพียง 6) เป็นการความมุ่งมั่นในการทำงาน เป็นการส่งเสริมความรับผิดชอบ ขยัน และเตรียมความพร้อมสู่โลกอาชีพอย่างมีคุณภาพ 7) รักความเป็นไทย เป็นการส่งเสริมการอนุรักษ์วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย และภาคภูมิใจในรากเหง้าของตน และ 8) มีจิตสาธารณะ เป็นการสร้างจิตสำนึกเพื่อส่วนรวม โดยสามารถนำหลักไตรสิกขามาประยุกต์ ใช้ในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สามารถประยุกต์เข้ากับหลักธรรมไตรสิกขาได้
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2545). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542. กรุงเทพมหานคร:สำนักพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2553). แนวทางการพัฒนา การวัดและประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
เกี้อ วงศ์บุญสิน. (2550). ประชากรกับการพัฒนา. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชาญวิทย์ หมุนอุดม. (2565). การพัฒนาแนวทางการเสริมสร้างคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนโรงเรียนเมืองกลางประชานุกูล สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 28”. วารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์. ปีที่ 7 ฉบับที่ 1 (มกราคม - มิถุนายน): 107.
ทิศนา แขมมณี (2547). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระกิตติศักดิ์ ฐิตเมโธ (จินะกะ). (2562). การศึกษาผลการใช้กิจกรรมการเรียนรู้ตามหลักไตรสิกขาต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสาระประวัติศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1(วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการสอนสังคมศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระอดิเทพ อธิวณฺโณ (2560). การใช้หลักไตรสิกขาในการพัฒนาคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียนชั้น มัธยมศึกษาตอนปลายโรงเรียนท่าชนะ จังหวัดสุราษฎร์ธานี(วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพยัพ อาสโภ (2560). การจัดการความรู้ตามหลักไตรสิกขาของผู้บริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา จังหวัดนครสวรรค์(วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตโต). (2549). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์บริษัทสหธรรมิก จำกัด.
สุภาพ เต็มรัตน์ (2562). การพัฒนารูปแบบการปลูกฝังคุณลักษณะอันพึงประสงค์ที่ส่งเสริมความมั่นคงของสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และรักความเป็นไทย ของนักเรียนโรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ นครศรีธรรมราช ในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมาร(รายงานวิจัย). กระทรวงศึกษาธิการ: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครศรีธรรมราช.
สุรศักดิ์ โจถาวร (2565). แนวทางการส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ด้านการอยู่อย่างพอเพียงของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1 ( วารสารวิทยบริการ). สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1
สำนักการงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2545). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2545 (ฉบับที่ 2). กรุงเทพมหานคร: สำนักนายกรัฐมนตรี.
