แนวทางพัฒนาการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ตามหลักอริยสัจ 4 โรงเรียนมัธยมศึกษา ในอำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์
คำสำคัญ:
แนวทางพัฒนา, การบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน, หลักอริยสัจ ๔บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ๑) เพื่อศึกษาสภาพการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน โรงเรียนมัธยมศึกษา ในอำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ ๒) เพื่อเปรียบเทียบสภาพการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน โรงเรียนมัธยมศึกษา ในอำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ จำแนกตามตำแหน่ง และประสบการณ์การทำงาน ๓) เพื่อเสนอแนวทางพัฒนาการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ตามหลักอริยสัจ ๔ โรงเรียนมัธยมศึกษา ในอำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมวิธี ใช้เครื่องมือการวิจัยแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ กลุ่มตัวอย่าง จำนวน ๑๔๗ คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน ๗ คน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าความถี่ การทดสอบหาค่าที T-test และ F-test และวิเคราะห์ ข้อมูลเชิงเนื้อหาสำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพ
ผลการวิจัยพบว่า
๑) ผลการศึกษาสภาพการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน โรงเรียนมัธยมศึกษา ในอำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ โดยรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า มีการดำเนินการอยู่ในระดับมากทุกด้าน
๒) ผลการเปรียบเทียบสภาพการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน โรงเรียนมัธยมศึกษา ในอำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ จำแนกตาม ตำแหน่ง และประสบการณ์การทำงาน ภาพรวมและรายด้านไม่แตกต่างกัน
๓) แนวทางการพัฒนาการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ตามหลักอริยสัจ ๔ โรงเรียนมัธยมศึกษาในอำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ พบว่า มี ๕ ด้าน ๑๐ แนวทาง ประกอบด้วย ๑) ด้านการรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล ๒ แนวทาง โดยมีแนวทางสำคัญ ได้แก่ สถานศึกษามีการฝึกอบรมครูและบุคลากร เพื่อการสื่อสารที่ดีระหว่างครูกับผู้ปกครอง ในการรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล รวมถึงการใช้ระบบจัดเก็บข้อมูลที่มีประสิทธิภาพเพื่อให้การอัพเดตข้อมูลและการพัฒนานักเรียนมีความสอดคล้องและต่อเนื่องในทุกด้าน ๒) ด้านการคัดกรองนักเรียน มี ๒ แนวทาง โดยมีแนวทางสำคัญ ได้แก่ สถานศึกษามีการหาสาเหตุของปัญหานักเรียน โดยการคัดกรองนักเรียน ผ่านการสอบถาม การสังเกต เพื่อจัดกลุ่มนักเรียน และช่วยเหลือได้ตรงจุด ๓) ด้านการส่งเสริมพัฒนานักเรียน มี ๒ แนวทาง โดยมีแนวทางสำคัญ ได้แก่ สถานศึกษามีความร่วมมือกันจัดตั้งคณะทำงานที่มีทั้งผู้บริหาร ครู และผู้ปกครองในการกำหนดแผนพัฒนานักเรียนในด้านต่างๆ (๔) ด้านการป้องกัน แก้ไขปัญหานักเรียน มี ๒ แนวทาง โดยมีแนวทางสำคัญ ได้แก่ สถานศึกษาสร้างการร่วมมือจากทุกฝ่าย ทั้งครู ผู้ปกครอง และนักเรียนเอง มีการจัดกิจกรรมร่วมระหว่างครูและผู้ปกครองในการป้องกัน แก้ไขปัญหานักเรียน และ ๕) ด้านการส่งต่อนักเรียน มี ๒ แนวทาง โดยมีแนวทางสำคัญ ได้แก่ สถานศึกษามีการคัดเลือกช่องทางและหน่วยงานที่เหมาะสมกับปัญหาของนักเรียน และสร้างเครือข่ายการช่วยเหลือที่มีความยืดหยุ่น พร้อมทั้งมีแผนการดำเนินงานที่ชัดเจนและการสื่อสารที่โปร่งใส ทั้ง ๕ ด้าน สามารถนำไปประยุกต์เข้ากับหลักอริยสัจ ๔ อันประกอบด้วย ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค
Downloads
เอกสารอ้างอิง
จริยา เนียมสวัสดิ์. (2557). คู่มือการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน. ตรัง: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 13.
พระราชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2542). พุทธธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (เล่ม 14, พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ สัจจกถาวรรค). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
เลิศรัตยากุล, โยธิกา, มหาญาณวัฒน์, และคณะ. (2564). ระบบการส่งเสริมดูแลช่วยเหลือนักเรียนสำหรับสถานศึกษา ตามหลักพุทธธรรม. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์, ปีที่ 8 (ฉบับที่ 3).
บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพมหานคร: บริษัทสุริวิยาสาส์น จำกัด, 2554.
ปรีชา พินชุนศรี. (2560). เทคโนโลยีสารสนเทศกับผลกระทบต่อเด็กและเยาวชนไทย.วารสารวิชาการเทคโนโลยีและสังคม, 6(2), 45–60.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 254 กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ. หน้า 1–23.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566 – 2570. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุงพุทธศักราช 2560). กรุงเทพมหานคร: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
จรินธรณ์ ขันโพธิ์น้อย. (2564). การส่งเสริมกิจกรรมการดูแลช่วยเหลือนักเรียนตามหลักอริยสัจ 4 ในการแก้ปัญหาการใช้สื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยราชภัฏบึงกาฬ.
ภคพร เลิกนอก. (2564). บทบาทผู้บริหารสถานศึกษาที่มีต่อการพัฒนาหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้เพื่อให้มีเนื้อหาสาระที่เหมาะสมและทันต่อเหตุการณ์บ้านเมืองที่เปลี่ยนแปลงไป (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์.
รสธร เต็มหน. (2565). การบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนประถมศึกษาในอำเภอเขาย้อย (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี.
สิบตำรวจตรีศิริพล เจียมประกอบ. (2564). การศึกษาค้นคว้าอิสระ: ผลของการใช้กิจกรรมแนะแนวตามหลักอริยสัจ 4 เพื่อพัฒนาสัมพันธภาพที่ดีระหว่างเพื่อนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4-6 โรงเรียนบ้านเขาล้อ (เขาล้อประชาชนูทิศ). โรงเรียนบ้านเขาล้อ.
นุจรี เมฆพิทักษ์. (2565). การศึกษาและเปรียบเทียบสภาพการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน และแนวทางการพัฒนาการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นตามหลักไตรสิกขาในโรงเรียนขยายโอกาส สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครสวรรค์ เขต 1 [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัย].
ชิสา กันยาวิริยะ. (2564). การประยุกต์หลักอริยสัจ 4 กับการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน [บทความวิจัย]. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย/วารสารการศึกษา.
ชนกมณฐ์ แสงสี. (2564). แนวทางการพัฒนางานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานนทบุรีและพระนครศรีอยุธยา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา].
Deming, W. E. (1994). The new economics for industry, government, education (2nd ed.). Cambridge, MA: MIT Press.
