ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการใช้ประโยชน์และการมีส่วนร่วมในจัดการป่าชุมชน ของประชาชนบ้านเม็กใหม่พัฒนา ตำบลหนองเม็ก อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม

Main Article Content

ทนงศักดิ์ ปัดสินธุ์

บทคัดย่อ

            งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) การใช้ประโยชน์จากป่าชุมชน 2) ระดับการมีส่วนร่วมในการจัดการป่าชุมชน และ 3) ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการป่าชุมชนของประชาชนบ้านเม็กใหม่พัฒนา ตำบลหนองเม็ก อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม วิธีดำเนินการวิจัยแบ่ง 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาการใช้ประโยชน์จากป่าชุมชนและระดับการมีส่วนร่วมในการจัดการป่าชุมชนของประชาชนบ้านเม็กใหม่พัฒนา กลุ่มตัวอย่างเป็นหัวหน้าครัวเรือนที่อาศัยอยู่ในชุมชนบ้านเม็กใหม่พัฒนา จำนวน 50 ครัวเรือน ได้มาโดยการคำนวณกลุ่มตัวอย่างจากสูตรของ Taro Yamane เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรมสำเร็จรูปทางคอมพิวเตอร์ โดยหาค่าความถี่ (Frequency) ค่าร้อยละ (Percentage) ค่าเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) และระยะที่ 2 ศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการป่าชุมชนของประชาชนบ้านเม็กใหม่พัฒนา กลุ่มเป้าหมายซึ่งเป็นผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้นำชุมชน คณะกรรมการป่าชุมชน และตัวแทนครัวเรือนในชุมชนบ้านเม็กใหม่พัฒนา จำนวน 25 คน โดยเลือกแบบเจาะจง เป็นการใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพซึ่งศึกษาจากเอกสาร การสัมภาษณ์ และการสังเกต แล้วนำเสนอผลการวิจัยเชิงพรรณนาวิเคราะห์ ผลการ วิจัยพบว่า ประชาชนทั้งหมดเคยไปใช้ประโยชน์จากป่าชุมชน โดยประโยชน์หลัก คือ เป็นแหล่งอาหารโดยเฉพาะเห็ด ส่วนระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการป่าชุมชนบ้านเม็กใหม่พัฒนา โดยรวมและรายด้านอยู่ในระดับมาก เมื่อเรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อยดังนี้ ด้านการใช้ประโยชน์จากป่าชุมชน ด้านการอนุรักษ์ป่าชุมชน ด้านการพัฒนาป่าชุมชน และด้านการฟื้นฟูป่าชุมชน ตามลำดับ และภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการป่าชุมชนของประชาชนบ้านเม็กใหม่พัฒนา ได้แก่ การเข้าร่วมกิจกรรม (การบวชป่า การสืบชะตาป่า) การเก็บเห็ด การเก็บไม้ การเก็บพืชสมุนไพร การเข้าหาของป่า และความเชื่อเรื่องป่ามีเจ้าป่า ผี เทวดา ที่ช่วยดูแลรักษาป่าชุมชน

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

การอ้างอิงบทความ
ประเภทบทความ
บทความวิจัย
ประวัติผู้แต่ง

ทนงศักดิ์ ปัดสินธุ์, Rajabhat Mahasarakham University

ปริญญาตรี สาขาวิชาคณิตศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม

ปริญญาโท สาขาวิชาสิ่งแวดล้อมศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น

 

เอกสารอ้างอิง

กรมป่าไม้. (2560). ข้อมูลสารสนเทศกรมป่าไม้. กรุงเทพฯ: กรมป่าไม้.
Royal Forest Department. (2017). Data Information Forest. Bangkok: Royal Forest Department. (in Thai)

บุญชม ศรีสะอาด. (2556). การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สุวีริยาสาส์น.
Srisa-ard, B. (2013). Basic Research. Bangkok: Suweeriyasan Publishing. (in Thai)

พหล ศักดิ์คะทัศน์ และ สุรชัย กังวล. (2556). การคุกคามป่าชุมชนจากมนุษย์และแนวทาง การใช้ประโยชน์จากป่าชุมชนอย่างยั่งยืน บ้านทุ่งยาว อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
Sakkatat, P., & Kungwon, S. (2013). Community Forest Threat from Human and It’s Sustainble Use: Case Study of Ban Tung Yao, Amphoe Doi Saket, Chiang Mai. Chiang Mai: Maejo University. (in Thai)

ยุทธชัย มากผล. (2559). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการป่าชุมชนบ้านเพหลาใต้ ตำบลเพหลา อำเภอคลองท่อม จังหวัดกระบี่. (วิทยานิพนธ์เกษตรศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช).
Makphon, Y. (2016). People’s Participation in Ban Pha La Tai Community Forest Management, Phe La Sub – district, Klong Thom District, Krabi Province. (Master’s thesis, Sukhothai Thammathirat Open University). (in Thai)

ศูนย์ป่าไม้มหาสารคาม. (2552). เครือข่ายป่าชุมชนจังหวัดมหาสารคาม. มหาสารคาม: ป่าชุมชนมหาสารคาม.
Maha Sarakham Forest Office. (2009). Community Forest at Maha Sarakham Network. Maha Sarakham: Community Forest at Maha Sarakham. (in Thai)

สุชาติ บุรีรัตน์. (2555). ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการป่าชุมชนบ้านหนองหัวคน ตำบลหนองหมื่นถ่าน อำเภออาจสามารถ จังหวัดร้อยเอ็ด. (ปริญญานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสิ่งแวดล้อมศึกษา, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).
Burirut, S. (2012). A Study of Knowledge in Management of the Community Forest in Ban Nong Hua Khon, Tambom Nong Muen Than A: Samat District, Roi Et. (Doctoral dissertation, Maha Sarakham University). (in Thai)

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2559). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 - พ.ศ. 2564). กรุงเทพ ฯ: สำนักนายก รัฐมนตรี.
Office of the National Economics and Social Development Council. (2016). The Twelve National Economic and Social Development Plan (2017 - 2021). Bangkok: The Prime Minister’s Office. (in Thai)