มุ่งสู่ชุมชนผู้ประกอบการ: โอกาสและแรงบีบคั้น ทางเศรษฐกิจการเมืองของชาวประมงกว๊านพะเยา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ศึกษา 1) การพัฒนาความเชื่อและระบบความสัมพันธ์ของชุมชนชาวประมงกับปรากฏการณ์ปลาขึ้น/ปลากอง และ 2) ศึกษาโอกาสและแรงบีบคั้นทางเศรษฐกิจการเมืองของชาวประมงกว๊านพะเยาในบริบททางประวัติศาสตร์ ที่ทำให้เกิดการมุ่งไปสู่การปรับตัวของกลุ่มชาวประมง โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ  ได้แก่ การสัมภาษณ์เจาะลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ การสนทนากลุ่ม ผลการศึกษาพบว่าชาวประมงกว๊านพะเยาใช้ปรากฏการณ์ปลาขึ้น/ปลากอง สร้างระบบความเชื่อในการอนุรักษ์กว๊านพะเยา และนำไปสู่การปรับบทบาทจากการจับปลาไปสู่กลุ่มวิสาหกิจชุมชน การปรับตัวดังกล่าวเกิดจากการเปลี่ยนผ่านความสัมพันธ์กับรัฐและเอกชนในบริบททางประวัติศาสตร์    การพัฒนากว๊านพะเยา จากผู้ถูกกระทำ ผู้ตอบโต้ ผู้ร่วมมือ และผู้สร้างการนำในการพัฒนากว๊านพะเยาตามลำดับ การวิจัยนี้เสนอว่า โอกาสและแรงบีบคั้นทางเศรษฐกิจการเมืองของการพัฒนากว๊านพะเยา ทำให้ชาวประมงพยายามจัดการกลุ่มโดยพัฒนากิจกรรมทางเศรษฐกิจ การหาปลา สินค้า การท่องเที่ยว วัฒนธรรมประเพณี นโยบายจังหวัดเข้าไว้ด้วยกัน ซึ่งกำลังสะท้อนการเปลี่ยนแปลงสำนึกจากการทำประมงไปสู่ความเป็นผู้ประกอบการมากขึ้น