กิจกรรมต้นแบบเพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคม: การสื่อสารแบบมีส่วนร่วมเพื่อยุติความรุนแรงในครอบครัว

บทคัดย่อ

        งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลกิจกรรมต้นแบบที่ใช้กระบวนการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมในการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคมและลดความรุนแรงในครอบครัวในกลุ่มเยาวชนโดยมีวัตถุประสงค์เฉพาะ 3 ประการ ได้แก่ (1) เพื่อออกแบบกิจกรรมต้นแบบที่ส่งเสริมความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมในการจัดการความขัดแย้งอย่างไม่ใช้ความรุนแรง (2) เพื่อศึกษาผลกระทบของกิจกรรมที่มีต่อความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมของผู้เข้าร่วม และ (3) เพื่อประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมต่อกิจกรรมต้นแบบ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงทดลอง (Experimental Research) โดยออกแบบเป็นรูปแบบ Pre-test และ Post-test Design กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยเยาวชนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายและอาชีวศึกษาใน 4 ภูมิภาคของประเทศไทยคัดเลือกโดยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นและการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถาม การสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบสังเกตพฤติกรรม ผลการศึกษาพบว่าคะแนนความรู้ของผู้เข้าร่วมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติจากค่าเฉลี่ยก่อนการอบรม 11.17 เป็น 13.59 (เพิ่มขึ้นร้อยละ 16.10; p < .01) ด้านทัศนคติพบว่าร้อยละ 79.5 เห็นว่าการใช้เหตุผลเป็นแนวทางที่เหมาะสมที่สุดในการลดความขัดแย้ง และจากการสังเกตพฤติกรรมพบว่าผู้เข้าร่วมมีแนวโน้มลดพฤติกรรมที่ใช้ความรุนแรงลงอย่างชัดเจน ผลการวิจัยชี้ให้เห็นถึงประสิทธิภาพของการใช้กิจกรรมแบบมีส่วนร่วมและการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริงในการส่งเสริมการคิดเชิงวิพากษ์ การควบคุมอารมณ์ และการสื่อสารอย่างสันติ พร้อมเสนอแนะให้บูรณาการกิจกรรมลักษณะนี้ในหลักสูตรการศึกษา และดำเนินการประเมินผลระยะยาวเพื่อสร้างความยั่งยืนของการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม