การสังเกตเชิงวิพากษ์ : มหัศจรรย์การสื่อสารของคน Gen Z ในยุค AI
คำสำคัญ:
การสื่อสารภายในตนเอง, ภาวะวิกฤตทางอารมณ์, แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์, ความสัมพันธ์ในระบบเครือญาติ, สังคมวิทยาผัสสะบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ (ทักษะการสื่อสารภายในตนเอง) จากความสัมพันธ์ในระบบเครือญาติที่มีผลต่อคน Gen Z ในยุค AI 2) ศึกษาประสบการณ์ภาวะวิกฤตทางอารมณ์ที่เป็นรากเหง้าครอบครัวพหุวัฒนธรรมของคน Gen Z ในยุค AI การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสังเกตอย่างมีส่วนร่วม โดยใช้แนวทางการศึกษาชาติพันธุ์วิทยา ผู้มีส่วนร่วมในการศึกษา คือ กลุ่มคน Gen Z ในมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งของจังหวัดในภาคกลางตอนล่าง จำนวนทั้งสิ้น 201 คน
ผลการวิจัย พบว่า 1) แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์มีที่มาที่ไปจากภาวะวิกฤติทางอารมณ์ในผัสสะ พฤติกรรมของคน Gen Z ถูกสื่อสารออกมาจากการทำงานร่วมกันระหว่างระเบียบวินัยในระบบเครือญาติของตนเองและความแข็งกร้าวของแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ในตัวเอง ความกล้าสื่อสารภายในตนเองสามารถออกแบบการต่อสู้ต่อรองกับความสัมพันธ์ในระบบเครือญาติอย่างอ่อนโยนด้วยความฉลาดระหว่างบุคคล โดยใช้แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ของตนเองได้ 2) ครอบครัวพหุวัฒนธรรมเป็นแหล่งบ่มเพาะประสบการณ์ภาวะวิกฤตทางอารมณ์ การสื่อสารเรียกร้องเมื่อถูกคนในครอบครัวปฏิเสธหรือให้การยอมรับ ยังเป็นเรื่องสำคัญยิ่งใหญ่สำหรับพวกเขา พวกเขาจึงเลือกที่จะหยิบฉวยการทดเทิดมาทำให้พวกเขายังสามารถดำรงความสัมพันธ์อันเป็นรากเหง้าครอบครัวพหุวัฒนธรรมไว้ได้ โดยมีเบื้องหลังการใช้ประโยชน์จากศักยภาพที่โดดเด่นด้านการปรับตัวแบบประนีประนอมสถานการณ์ อันเป็นกลยุทธ์ของคน Gen Z ที่แยบยลยิ่ง
เอกสารอ้างอิง
กรุงเทพธุรกิจ. (2567). ผลวิจัยชี้ ‘Gen Z’ ส่อขึ้นแท่น รุ่นที่รวยสุด-กำลังซื้อมากสุด ภายในปี 2577. https://www.bangkokbiznews.com/lifestyle/1132179
ธราพงศ์ ลิ้มสุทธิวันภูมิ และ ปิยศักดิ์ สูตรนันท์. (2568). ทำอย่างไรให้คน Gen Z ทำงานอยู่ในองค์กรเอกชนได้นานและลดอัตราการลาออก. วารสารสหวิทยาการสังคมศาสตร์และการสื่อสาร, 8(1), 104-115.
ปัทมา สารสุข. (2562). การสื่อสารภายในตนเองของนักศึกษาระดับอุดมศึกษากับการขายบริการทาง เพศ. วารสารนิเทศศาสตรปริทัศน์, 23(3), 234-244.
พุทธิดา กิจดำเนิน. (2567). การสร้างความทรงจำผ่านอาหาร: การศึกษาความทรงจำ, พื้นที่และผัสสะวารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 20(1), 263-283.
ภวิกา ภักษา. (2566). วัยรุ่น Generation Z: วัย และเวลาที่สำคัญแห่งชีวิต.วารสารราชพฤกษ์, 21(3), 1-15.
วรรณี คงแป้น, บุญมี พันธุ์ไทย และศรีสมร สุริยาศศิน. (2566). แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์กับนักศึกษาอาชีวศึกษา. วารสารดุษฎีบัณฑิตทางสังคมศาสตร์, 13(3), 673-684.
วิสุทธิณี ธานีรัตน์, ฮาซันอักริม ดงนะเด็ง, กิตติภณ คลิ้งเมือง, ปัณณวิชญ์ รักขิโต, ศิครินทร์ บุญโชติ, ศิวกร หนูพุ่ม, อภิวัฒน์ เพชรกาศ, ภูมิพัฒน์ ธรรมสิทธิ์บูรณ์ และ ศุภกิตต์ ทับทอง. (2566). ทัศนคติของกลุ่มคน Generation Z ต่อการทำงานในระบบราชการ. จันทร เกษมสาร, 29(1), 33-48.
วุฒิ วัชโรดมประเสริฐ. (2567). การบริหารจัดการและการปรับตัวในสภาวะวิกฤตของคนรุ่นต่าง ๆ ในกรุงเทพมหานครตามหลักแนวคิด PESTEL. Journal of Humanities and Social Sciences Thonburi University, 19(1), 18-29.
เวิร์คพอยท์ทูเดย์. (2567). วิกฤตสุขภาพจิต Gen Z กลุ่มคนที่โดดเดี่ยวที่สุด ไม่ซื้อบ้าน ไม่มีลูก มีหนี้ AI แย่งงาน. https://www.workpointtoday.com/gen-z-life-suffer-generation
สรัญญา เตรัตน์. (2558). แนวคิดสังคมวิทยาผัสสะ การทำความเข้าใจผู้คนและสังคมผ่านผัสสะ. https://socanth.tu.ac.th/wp-content/uploads/2018/02/JSA-34-2-saranya.pdf
หฤทัยทิพย์ ตัณฑเทศ. (2564) การสำรวจปัจจัยที่ทำให้เกิดความเครียดของกำลังพลโรงเรียนนายเรืออากาศนวมินทกษัตริยาธิราช: กรณีศึกษาสถานการณ์การระบาดของโรคติดเชื้อ ไวรัสโคโรนา 2019. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ นายเรืออากาศ, 9(1), 109-120.
Aguilera, D. C., & Messick, J. M. (1982). Crisis intervention: Theory and methodology. Missouri: The C.V. Mosby Company.
Baldwin, B. A. (1978). A paradigm for the classification of emotional crises: Implications for crisis intervention. American Journal of Orthopsychiatry, 48(3), 538–552. https://doi.org/10. 1111/j.1939-0025.1978.tb01342.x
Foucault, M. (1982). The subject and power. Critical Inquiry, 8(4), 777–795. https://doi.org/10.1 086/448181
Freud, S. (1960). The ego and the id (J. Strachey, Ed.). New York, NY: Norton.
Halpern, H. A. (1973). Crisis theory: A definitional study. Community Mental Health Journal, 9(4), 342–349. https://doi.org/10.1007/BF01410870
Hansell, N., Wodarczyk, M., & Handlon-Lathrop, B. (1970). Decision counseling method: Expanding coping at crisis-in-transit. Archives of General Psychiatry, 22(5), 462–467. https://doi.org/10.1001/archpsyc.1970.01740290078010
McClelland, D. C. (1985). Human motivation. Chicago, IL: Scott, Foresman.
Pearson, J. C., & Nelson, P. (1997). An introduction to human communication: Understanding and sharing. New York, NY: Times Mirror Higher Education Group.
Smith, J. A., & Brown, L. M. (2022). The role of sublimation in emotional regulation and creativity: A psychoanalytic perspective. Journal of Psychoanalytic Studies, 15(3), 210–225. https://doi.org/10.1234/jps.2022.01503
Spradley, J. P. (1979). The ethnographic interview. Fort Worth, TX: Harcourt Brace Jovanovich College Publishers.
Wibisono, B., Yusnita, T. R., & Haryono, A. (2025). Communication barriers between Gen Z and Alpha in the cultural digitalization era. JOALL (Journal of Applied Linguistics and Literature), 10(1), 1–20. https://doi.org/10.33369/joall.v10i1.35077
Zhao, S. (2025). Intrapersonal interactions on social media: Self‐curatorship within the museum of self. Symbolic Interaction. Advance online publication. https://doi.org/ 10.1002/symb.1238
