ความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงอายุในประเทศไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงวัยในประเทศไทย 2) ศึกษาปัจจัยทางประชากรศาสตร์ และปัจจัยทางสังคมที่สัมพันธ์กับความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงวัยในประเทศไทย 3) แนวทางการส่งเสริมความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงวัยในประเทศไทย การเก็บข้อมูลใช้วิธีการวิจัย 2 ประเภท ได้แก่ การวิจัยเชิงสำรวจด้วยแบบสอบถามจากผู้สูงวัยจำนวน 424 คน ทั่วประเทศ และวิเคราะห์ผลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน และการวิจัยด้วยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมและพัฒนาการใช้สื่อและการรู้เท่าทันสื่อ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มผู้สูงวัย จำนวน 5 คน

            ผลการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุในประเทศมีระดับความฉลาดทางดิจิทัลในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 3.59, S.D. = 0.493) ในส่วนทักษะด้านที่มีมากที่สุดคือ ทักษะในการจัดการข้อมูลส่วนตัวที่ถูกทิ้งไว้ในโลกออนไลน์ (ค่าเฉลี่ย 3.90, S.D. = 0.584) และทักษะในการรักษาอัตลักษณ์ที่ดี (ค่าเฉลี่ย 3.72, S.D. = 1.152) ส่วนด้านทักษะในการรักษาข้อมูลส่วนตัว (ค่าเฉลี่ย 3.37, S.D. = 0.779) และทักษะในการรักษาความปลอดภัยของตนเองในโลกออนไลน์มีอยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ย 3.33, S.D. = 0.730) โดยเป็นทักษะที่ผู้สูงอายุมีน้อยกว่าทักษะอื่น  นอกจากนี้ปัจจัยลักษณะประชากรศาสตร์ และปัจจัยทางสังคม มีความสัมพันธ์กับทักษะความฉลาดทางดิจิทัลในภาพรวมและรายด้าน ส่วนแนวทางการส่งเสริมความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงวัยในประเทศไทยในเชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติการสามารถทำได้จากหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหน่วยงานภาครัฐ สถานศึกษา และประชาสังคม เช่น รูปแบบของการส่งเสริมมีหลากหลายทั้งในรูปแบบของหลักสูตรอบรม หรือรูปแบบของกิจกรรมที่สอดคล้องกับพฤติกรรมการใช้ชีวิต การใช้สื่อของผู้สูงอายุ