สติบำบัด: การประยุกต์ใช้แนวทางสมถกัมมัฏฐานในกระบวนการบำบัด สภาวะความดันโลหิตสูงทางการแพทย์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและพัฒนาองค์ความรู้มาใช้ในกระบวนการบำบัดสภาวะความดันโลหิตสูงทางการแพทย์โดยการนำแนวทางสมถกัมมัฏฐานทางพระพุทธศาสนามาใช้เพื่อให้เกิดสติต่อผู้ที่มีสภาวะความดันโลหิตสูง เนื่องจากสภาวะความดันโลหิตสูงนั้นนับได้ว่าเป็นภัยอันตรายที่ซ่อนเร้นอยู่ภายในผู้คนในยุคสังคมปัจจุบันอันเป็นต้นเหตุของปัญหาต่างๆที่ตามมาทั้งทางด้านสุขภาพและทางด้านสังคม โดยบทความนี้ได้นำองค์ความรู้ของสภาวะความดันโลหิตสูงในด้านต่างๆ เช่น สาเหตุ อันตรายที่ตามมา รวมถึงแนวทางการป้องกันและรักษา โดยอาศัยข้อมูลทางการแพทย์มาแสดงให้เห็น อีกทั้งได้นำองค์ความรู้ตามแนวทางปฏิบัติทางพระพุทธศาสนาในเรื่องของสติปัฏฐาน 4 โดยเน้นในเรื่องของสมถกัมมัฏฐานในด้านการเจริญอานาปานะสติเพื่อนำมาบำบัดรักษาผู้ที่มีสภาวะความดันโลหิตสูงมานำเสนอ เพื่อให้เห็นถึงการประยุกต์ใช้หลักธรรมแนวทางตามพระพุทธศาสนามาใช้เพื่อก่อประโยชน์ในทางการแพทย์ โดยได้วิเคราะห์ประโยชน์จากการนำแนวทางข้างต้นมาปฏิบัติในกระบวนการบำบัดรักษา รวมถึงป้องกันสภาวะความดันโลหิตสูงได้จริง โดยได้ยกกรณีศึกษามาเป็นตัวอย่างในการนำไปปฏิบัติจริงตามแนวทางนี้ และยังสามารถที่จะวิเคราะห์ผลประโยชน์ที่มีการเชื่อมโยงแนวทางดังกล่าวกับประเด็นเรื่องสุขภาวะองค์รวมทั้ง 4 มิติ คือทางด้านกาย จิตใจ สังคม และปัญญา เกิดเป็นองค์ความรู้ใหม่ขึ้นตามแนวทางของสติบำบัดในข้างต้น อันเกิดจากการนำหลักสมถกัมมัฏฐานมาใช้ในทางการแพทย์ ซึ่งถือได้ว่าเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในสังคมยุคปัจจุบันที่จะนำแนวทางนี้ไปพัฒนาสังคมและชาติบ้านเมืองต่อไปในอนาคต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร มจร ปรัชญาปริทรรศน์
ข้อความในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ และข้อคิดเห็นนั้นไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสาร มจร ปรัชญาปริทรรศน์
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค. (2568). การรณรงค์วันความดันโลหิตสูงโลก ปี 2568. สืบค้นเมื่อ 20 กรกฎาคม 2568, จาก https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=52652&deptcode=brc&news_views=488
กรมสุขภาพจิต. (2564). คู่มือโปรแกรมบูรณาการการบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยจิตเวช สุรา/ยา/สารเสพติด ที่มีโรคร่วมทางจิตเวช (ICOD-R) ฉบับปรับปรุง. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ดีน่าดู มีเดียร์ พลัส จำกัด.
กองแพทย์ทางเลือก. (2563). ถอดบทเรียนประสบการณ์การใช้สมาธิบำบัด SKT ของบุคลากรสาธารณสุข. ปทุมธานี: วี อินดี้ ดีไซด์.
กองแพทย์ทางเลือก. (ม.ป.ป.). SKT สมาธิบำบัด. สืบค้นเมื่อ 5 สิงหาคม 2568, จาก https://thaicam.dtam.moph.go.th
ไกรสร แสนวงค์. (2562). รูปแบบการจัดการสุขภาวะชุมชนโดยใช้วัฒนธรรมชุมชนเป็นฐาน. (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาบริหารศาสตร์). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
จันทิมา เหลี่ยมสุทธิพันธุ์. (2561). ผลของการเจริญสติเพื่อลดระดับความกลัวการส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้น. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรีเวชสาร, 27(1), 65–73.
ชมพูนุช หรรษา และ พระเจริญพงษ์ ธมฺมทีโป. (2567). การประยุกต์ใช้สติปัฏฐาน 4 ในวิถีการดำเนินชีวิตประจำวันเพื่อช่วยบำบัดอาการทางจิตของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(6), 1326–1348.
ธรรมจักร สิงห์ทอง. (2564). หนังสือบูรณาการแผนใหม่ นักธรรมชั้นตรี รวมทุกวิชา. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์เลี่ยงเซียง เพียรเพื่อพุทธศาสตร์.
บงกช อนุประเสริฐ. (2564). คู่มือการพยาบาลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้สำหรับผู้ป่วยนอก. กรุงเทพมหานคร: คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล.
บุษบา ทองโพธิ์ศรี. (2565). ผลของโปรแกรมการบำบัดและการให้คำปรึกษาโดยใช้สติเป็นฐานต่อภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์, 6(2), 49–60.
ปัทมาภรณ์ สุขสมโสด. (2564). ผลกระทบของการใช้โทรศัพท์สมาร์ตโฟนต่อการมีปฏิสัมพันธ์ในชีวิตจริง. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา, 3(2), 17–39.
ปุณยนุช คงเสน่ห์ และ สดากาญจน์ เอี่ยมจันทร์ประทีป. (2567). ผลของโปรแกรมการเจริญสติต่อความเครียดและระดับความดันโลหิต. วารสารวิชาการแพทย์เขต 11, 38(2), 82–93.
พระชิโนรส อคฺคธมฺโม (เทพเมือง). (2567). วิเคราะห์หลักสมาธิในพุทธศาสนาเถรวาท. วารสารปรัชญาปริทรรศน์ มมร, 29(2), 33–44.
พระปลัดสมโภชน์ และคณะ. (2567). แนวทางการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในการบำบัดรักษาโรคตามยุควิถีใหม่. วารสาร มจร หริภุญชัยปริทรรศน์, 8(1), 253–268.
พระมหาวีรชัย ขจรสุวรรณ. (2566). วิธีเจริญอานาปานสติ. วารสารธรรมเพื่อชีวิต, 29(1), 76–82.
พระมหาสมเดช รกฺขิตฺตธมฺโม (พวงพิมาย). (2565). ศึกษาวิเคราะห์หลักธรรมที่สัมพันธ์ระหว่างสมถะและวิปัสสนา. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
รัตนา พึ่งเสมา. (2565). โรคความดันโลหิตสูง: บทบาทสำคัญของพยาบาล. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย, 15(1), 40–49.
วัชริยา วิเศษนคร. (2568). Hypertension in low socioeconomic populations of Thailand. สืบค้นเมื่อ 20 กรกฎาคม 2568, จาก https://cimjournal.com/confer-update/hypertension-low-economic-thai/
สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 12 สงขลา. (2567). รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย (NHES). สืบค้นเมื่อ 5 สิงหาคม 2568, จาก https://thainews.prd.go.th/thainews/news/view/289367/?bid=1
สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. (2567). แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2567. เชียงใหม่: ทริค ธิงค์.
สยามรัฐออนไลน์. (2568). ค่าครองชีพพุ่งดันหนี้ครัวเรือนไทยทะยาน. สืบค้นเมื่อ 1 สิงหาคม 2568, จาก https://siamrath.co.th/n/359351
อินทิรา ปัทมินธร. (2557). หลักสูตรและแผนการสอนเรื่องการพัฒนาสติและสุขภาพ. สืบค้นเมื่อ 19 กรกฎาคม 2568, จาก https://km.dmh.go.th/km/files/km2558-22.pdf
Kabat-Zinn, J. (2013). Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness (Revised and updated ed.). New York: Bantam Books.
