วิเคราะห์การพัฒนาสติเพื่อสร้างสุขของคฤหัสถ์ในมหาสติปัฏฐานสูตร

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาการพัฒนาสติในมหาสติปัฏฐานสูตร 2) เพื่อศึกษาการสร้างสุขของคฤหัสถ์ในมหาสติปัฏฐานสูตร และ 3) เพื่อวิเคราะห์การพัฒนาสติเพื่อสร้างสุขของคฤหัสถ์ในมหาสติปัฏฐานสูตร การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ แบบการวิจัยเอกสาร โดยค้นคว้าจากคัมภีร์พระไตรปิฎก อรรถกถา ตำราวิชาการ วิทยานิพนธ์ ตลอดจนเอกสารทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า 1) การพัฒนาสติ เป็นการฝึกอบรมจิตตามแนวสติปัฏฐาน 4 (กาย เวทนา จิต และธรรม) เพื่อสร้างสมดุลทางอารมณ์และเกิดปัญญาในการดำเนินชีวิต 2) สุขของคฤหัสถ์ มุ่งเน้นสุขจากการมีทรัพย์ การใช้จ่าย การไม่เป็นหนี้ และสุขจากการประพฤติที่ไม่มีโทษทางกาย วาจา และใจ ซึ่งสุขในรูปแบบสุดท้ายนี้ถือเป็นสิ่งสำคัญที่สุด เพราะช่วยให้ชีวิตอยู่ในศีลธรรมและเป็นรากฐานไปสู่ความมั่นคงทางจิตใจและ 3) การพัฒนาสติกับการสร้างสุขของคฤหัสถ์เป็นความสัมพันธ์เชิงเหตุผล โดยสติเป็นปัจจัยเหตุในการระลึกรู้เพื่อเห็นประโยชน์ (ความสัมพันธ์แบบส่งเสริม) และเห็นโทษเพื่อลดความยึดมั่น (ความสัมพันธ์แบบอุปสรรค) โดยมีปัจจัยสนับสนุนที่เป็นหลักธรรม 3 ประการ คือ ความเพียร ความรู้ตัว และความระลึกรู้ ส่งผลไปสู่การสร้างสุขในการดำเนินชีวิต