การเคลื่อนไหวทางสังคมเพื่อปกป้องสถาบันสงฆ์ผ่านสื่อโซเชียลมีเดีย ของพระนักวิชาการในมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและบทบาทการเคลื่อนไหวเพื่อปกป้องสถาบันสงฆ์ของพระนักวิชาการในมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย 2) เพื่อศึกษาลักษณะและรูปแบบการเคลื่อนไหวผ่านสื่อโซเชียลมีเดียของพระนักวิชาการ และ 3) เพื่อเสนอแนวทางส่งเสริมการเคลื่อนไหวที่เหมาะสมและเป็นแนวปฏิบัติที่ดี งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสานวิธีตามการออกแบบเชิงอธิบายตามลำดับ เก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากพระนักวิชาการผู้ใช้สื่อโซเชียลมีเดียในมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยจำนวน 145 รูป จากประชากรเป้าหมาย 220 รูป คิดเป็นอัตราการตอบกลับร้อยละ 65.91 และเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 9 รูป ผลการวิจัยพบว่า 1. พระนักวิชาการรับรู้ภัยคุกคามเชิงสัญลักษณ์ต่อพระธรรมวินัย ได้แก่ การประพฤติผิดวินัยและการบิดเบือนหลักธรรม ว่ารุนแรงกว่าภัยเชิงวัตถุอย่างมีนัยสำคัญ แต่การรับรู้บทบาทของตนเองในการปกป้องสถาบันกลับต่ำกว่าการรับรู้ปัญหาอย่างชัดเจน 2. รูปแบบการเคลื่อนไหวที่ปรากฏจริงเป็นไปในเชิงรับและเชิงปัจเจกมากกว่าเชิงรุกและเชิงเครือข่าย โดยกลยุทธ์ที่ปฏิบัติมากที่สุดคือการตอบสนองต่อกระแสข่าวอย่างรวดเร็วภายใต้กรอบสัมมาวาจา 3. พระนักวิชาการเห็นด้วยอย่างมากกับการจัดตั้งกลไกเชิงสถาบันเพื่อรองรับการเคลื่อนไหวในอนาคต แม้ปัจจุบันจะเคลื่อนไหวแบบปัจเจกก็ตาม จากข้อค้นพบดังกล่าว บทความเสนอกรอบมโนทัศน์ใหม่ คือ การเคลื่อนไหวดิจิทัลเพื่อปกป้องพระศาสนา ซึ่งเสนอว่าจริยธรรมพุทธทำหน้าที่เป็นธรรมกรองที่แทรกตัวอยู่ระหว่างแรงขับเคลื่อนจากความรับผิดชอบเชิงสถาบันกับการกระทำทุกครั้งของผู้กระทำการ มากกว่าเป็นเพียงบริบททางวัฒนธรรมที่ห่อหุ้มการเคลื่อนไหวไว้จากภายนอก โดยมีสัปปุริสธรรมเจ็ดประการทำหน้าที่เป็นไวยากรณ์ที่กำกับรูปแบบ เนื้อหา และจังหวะเวลาของการสื่อสาร บทความปิดท้ายด้วยข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติต่อคณะสงฆ์และมหาวิทยาลัยสงฆ์ในการยกระดับการเคลื่อนไหวจากความริเริ่มส่วนบุคคลสู่โครงสร้างสนับสนุนเชิงสถาบัน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร มจร ปรัชญาปริทรรศน์
ข้อความในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ และข้อคิดเห็นนั้นไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสาร มจร ปรัชญาปริทรรศน์
เอกสารอ้างอิง
กีรวุฒิ กิติยาดิศัย. (2556). สิทธิเสรีภาพของพระภิกษุสงฆ์ [เอกสารวิชาการส่วนบุคคล]. วิทยาลัยรัฐธรรมนูญ สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ.
กิตติ์ ขวัญนาค. (2559). การศึกษาบทบาทการทำงานเป็นเครือข่ายของพระสงฆ์นักพัฒนาในจังหวัดเชียงใหม่. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ชาตรี อุตสาหรัมย์. (2560). พัฒนาการความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างรัฐกับคณะสงฆ์ไทย. [ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ณัฐิวุฒิ คชินทร์. (2561). กลยุทธ์การสื่อสารการวิ่งเพื่อการเคลื่อนไหวทางสังคม: กรณีศึกษาโครงการก้าวคนละก้าว. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
นันทนา นันทวโรภาส. (2558). สื่อสารการเมือง: ทฤษฎีและการประยุกต์ใช้ (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์แมสมีเดีย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2549). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. (พิมพ์ครั้งที่ 11). โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระณรงค์ วุฑฺฒิเมธี (สังขวิจิตร). (2558). การปกครองคณะสงฆ์ไทยปัจจุบัน: ปัญหาและแนวทางแก้ไข. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พระมหาสนอง จำนิล. (2556). การพัฒนารูปแบบและยุทธศาสตร์ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของมหาวิทยาลัยสงฆ์ในประเทศไทย. [ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระมหาสมบูรณ์ วุฑฺฒิกโร. (2557). พระสงฆ์กับสงครามที่ยุติธรรม. [รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์]. ศูนย์พุทธศาสน์ศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส (นิธิบุณยากร). (2557). แนวโน้มบทบาทพระสงฆ์กับการเมืองไทยในสองทศวรรษหน้า. ศูนย์พุทธศาสน์ศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระนครศรีอยุธยา: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2558). ประวัติและพัฒนาการมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
รังรอง ทาบุญเมือง. (2559). ขบวนการเคลื่อนไหวเพื่อคัดค้านการสร้างโรงไฟฟ้าขยะ: กรณีศึกษาเครือข่ายลุ่มน้ำแม่ทา อำเภอแม่ทา จังหวัดลำพูน. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วัลทณา แสงไพศรรค์. (2559). การปกครองสงฆ์ภายใต้พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505: ศึกษาปัญหา อุปสรรค และแนวทางการแก้ไข. [การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วีราภรณ์ ประสพรัตนสุข. (2558). บทบาทของเฟซบุ๊ก สมบัติ บุญงามอนงค์ กับขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมรูปแบบใหม่เพื่อต่อต้านร่างพระราชบัญญัตินิรโทษกรรม. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานทะเบียนและวัดผล มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2565). ข้อมูลอาจารย์ประจำและอาจารย์พิเศษ ปีการศึกษา 2565. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สุรพล สุยะพรหม. (2562). การสื่อสารทางการเมืองของพระเทพปฏิภาณวาที (เจ้าคุณพิพิธ): ศึกษาในช่วงเวลา พ.ศ. 2540-2560. [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสื่อสารการเมือง]. วิทยาลัยการสื่อสารทางการเมือง มหาวิทยาลัยเกริก.
อิทธิพล โคตะมี. (2560). ปฏิบัติการภาษาและการสร้างความชอบธรรมในการต่อสู้ของขบวนการเคลื่อนไหวทางการเมืองไทย พ.ศ. 2549-2557. [วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการปกครอง]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241-258). Greenwood Press.
Castells, M. (2009). Communication power. Oxford: Oxford University Press.
Castells, M. (2015). Networks of outrage and hope: Social movements in the internet age (2nd ed.). Polity Press.
Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297-334.
Gramsci, A. (1971). Selections from the prison notebooks (Q. Hoare & G. Nowell Smith, Eds. & Trans.). International Publishers.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.
Ostrom, E. (1990). Governing the commons: The evolution of institutions for collective action. Cambridge: Cambridge University Press.
Snow, D. A., & Benford, R. D. (1988). Ideology, frame resonance, and participant mobilization. International Social Movement Research, 1(1), 197-217.
Suchman, M. C. (1995). Managing legitimacy: Strategic and institutional approaches. Academy of Management Review, 20(3), 571-610.
Tambiah, S. J. (1976). World conqueror and world renouncer: A study of Buddhism and polity in Thailand against a historical background. Cambridge University Press.
