การถอดอัตลักษณ์ชุมชนบ้านฉลองสู่ผลิตภัณฑ์ “ลูกประคบสมุนไพร” เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ภูมิปัญญาชุมชนตามแนวคิดเศรษฐกิจ BCG
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ถอดอัตลักษณ์และภูมิปัญญาชุมชนบ้านฉลองในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ลูกประคบสมุนไพร และ 2) ออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ลูกประคบสมุนไพรเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ภูมิปัญญาชุมชนตามแนวคิดเศรษฐกิจ BCG การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยประยุกต์แนวคิดการวิจัยและพัฒนา มาประยุกต์ใช้ในระยะการถอดองค์ความรู้และออกแบบต้นแบบผลิตภัณฑ์ เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงลึก กลุ่มตัวอย่าง คือ คนในชุมชนหมู่ที่ 5 และหมู่ที่ 6 ตำบลฉลอง อำเภอเมืองภูเก็ต จังหวัดภูเก็ต จำนวน 25 คน ได้มาด้วยวิธีการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์เชิงลึกและแบบบันทึกการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการพรรณนาเชิงอธิบายผลการวิจัย พบว่า 1) ชุมชนบ้านฉลองมีอัตลักษณ์และภูมิปัญญาด้านสมุนไพรที่เข้มแข็ง ภายใต้บริบทพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและมีวัฒนธรรมมวยไทยเป็นฐานกิจกรรมสำคัญ 2) ผลการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์นำไปสู่การสังเคราะห์โมเดลการถอดอัตลักษณ์ชุมชนบ้านฉลองสู่ผลิตภัณฑ์ลูกประคบสมุนไพรตามแนวคิดเศรษฐกิจ BCG ซึ่งประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ได้แก่ ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ 4E ผลผลิต และการสะท้อนกลับ โดยสามารถพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ต้นแบบเป็น “ลูกประคบนวมมวยไทย” ที่สะท้อนอัตลักษณ์ชุมชนและสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจ สังคม และการเรียนรู้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงพิมพ์กับวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นข้อคิดเห็น และความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
2. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจยวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่ง ส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อการกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิจยวิชาการก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2564). แผนปฏิบัติการด้านการขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศไทยด้วยโมเดลเศรษฐกิจ BCG พ.ศ. 2564–2570. กรุงเทพฯ : กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
กาญจนา เถาว์ชาลี, ศรัณย์ ศิลาเณร, พงษ์พันธ์ พึ่งตน, และวิไลวรรณ งามฉลาด. (2568). การพัฒนาสังคมผ่านการยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนบ้านโคกสวายด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยีตามแนวคิดเศรษฐกิจ BCG. วารสารราชภัฏสุรินทร์วิชาการ, 3(3), 167–182.
เก่งภักดี กลิ่นเทศ. (2023). ภูมิปัญญาผ้าซิ่นในคุ้มเจ้านายเมืองน่านสู่การพัฒนาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมเพื่อการออกแบบสิ่งทอร่วมสมัย. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 17(1), 155–189.
ดารณี พรมแดน. (2025). การ จัดการ ความ รู้ ภูมิปัญญา ท้องถิ่น การ ทำ ลูกประคบ สมุนไพร: กรณี ศึกษา ชมรม ผู้ สูงอายุ ตำบล เจริญเมือง อำเภอ พาน จังหวัด เชียงราย. วารสาร สังคมศึกษา ปริทรรศน์, 1(6), 1-15.
ประคอง ชลากาญจนา, ทิพรัตน์ หมายหมั้น, เสาวลักษณ์ ปาคำ, และไอลดา เค้ามูล. (2565). แนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์สมุนไพรแปรรูปของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านหัวฝาย ตำบลห้วยทราย อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. วารสารข่วงผญา, 16(2), 26–36.
ประภัสสร ชอบชื่น และประดิพัทธุ์ เลิศรุจิดำรงค์กุล. (2566). การถอดอัตลักษณ์ภูมิทัศน์ทางธรรมชาติและวัฒนธรรมสู่การแทนค่าสีเพื่อการออกแบบชุดสีอัตลักษณ์ของจังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 6(1), 68–83.
ปารณีย์ ศรีสวัสดิ์. (2566). รูป แบบ การ เรียน รู้ ใน การ ปรับ ตัว ของ ภูมิปัญญา ท้องถิ่น ตาม ภูมิ นิเวศ เพื่อ อนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติ และ สิ่งแวดล้อม ของ ประชาชน. Research Community and Social Development Journal, 17(3), 126-140.
พระครูรัตนสุตาภรณ์, พระราชรัตนสุธี, พระครูปลัดสุวัฒนพุทธิคุณ, พระมหาเทวประภาสวชิรญาณเมธี, ณัฏยาณี บุญทองคำ, จุมพต อ่อนทรวง, และ ธีระวัฒน์ แสนคำ. (2568). การพัฒนารูปแบบอัตลักษณ์เทศกาลการท่องเที่ยววิถีพุทธจังหวัดพิษณุโลก. วารสารวิจยวิชาการ, 8(5), 1–16.
ศรันยา เสี่ยงอารมณ์ และ ณัฐพงศ์ พันธ์น้อย. (2564). โครงการออกแบบอัตลักษณ์ชุมชนและพัฒนาทักษะทางอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน. (รายงานวิจัย). กรุงเทพฯ : กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.).
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). กรุงเทพฯ : สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
Bowra, A., Mashford-Pringle, A., & Poland, B. (2021). Indigenous Learning on Turtle Island: A Review of the Literature on Land-Based Learning. The Canadian Geographer.
Flora, C. B., & Flora, J. L. (2013). Rural communities: Legacy and change (4th ed.). Boulder, CO: Westview Press.
https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2565/E/258/T_0001.PDF
OECD. (2019). Linking Indigenous Communities with Regional Development.
OpenAI. (2025). Gemini-generated image for (ร่าง) ผลิตภัณฑ์ลูกประคบสมุนไพรบ้านฉลอง “ลูกประคบนวมมวยไทย” (Free version). Retrieved from https://gemini.google.com/app/2d935653d66e3b23?hl=th
OpenAI. (2025). Gemini-generated image for โมเดลการถอดอัตลักษณ์ชุมชนบ้านฉลองสู่ผลิตภัณฑ์ลูกประคบสมุนไพร BCG (Free version). Retrieved from https://gemini.google.com/app/68a07160f73467b1?hl=th
UNESCO Institute for Lifelong Learning. (2025). Community-Based Learning in Higher Education: Analytical Report.
Wooltorton, S., Collard, L., Horwitz, P., & Palmer, D. (2020). Sharing a Place-Based Indigenous Methodology and Learnings. Environmental Education Research.
