Artificial Intelligence for Monitoring and Evaluation of Educational Management
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This academic article aims to synthesize concepts of educational monitoring and evaluation, educational management, and artificial intelligence (AI) in order to propose a conceptual framework for the systematic application of AI to the monitoring and evaluation of educational management. The article employs documentary analysis and content synthesis of academic works, policy documents, and evaluation frameworks, particularly the CIPP model. The synthesis indicates that monitoring reveals progress, problems, and obstacles during implementation, whereas evaluation judges the worth, effectiveness, and impact of implementation. When integrated with AI, monitoring and evaluation systems can move beyond retrospective reporting toward predictive analytics, early warning, and data-driven decision support. The article proposes the AI-CIPP-ME (Artificial Intelligence–Context, Input, Process, Product–Monitoring and Evaluation) framework, which comprises five dimensions: (1) data and indicator governance, (2) data-driven context and input analysis, (3) near-real-time process monitoring, (4) predictive product and impact evaluation, and (5) feedback loops for policy and practice improvement. The framework has the potential to link policy goals with operational indicators, reduce documentation workloads, enhance analytical accuracy, and enable administrators, teachers, and supervisory agencies to share information effectively. Nevertheless, the success of AI adoption depends on data quality, personnel readiness, personal data protection measures, the mitigation of algorithmic bias, and the retention of human roles in interpreting results and making value-based judgments.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงพิมพ์กับวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นข้อคิดเห็น และความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
2. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจยวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่ง ส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อการกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิจยวิชาการก่อนเท่านั้น
References
จารุณี ลุนภูงา. (2559). รูปแบบการจัดการศึกษาของจังหวัดจัดการตนเอง [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. Silpakorn University Central Library. https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/20606?attempt=2&
จิรกร ฐาวิรัตน์. (2568). AI กับการศึกษา: ตัวช่วยสุดอัจฉริยะเพื่อพัฒนาการเรียนรู้. วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์, 1(2), 98–108. https://doi.org/10.64186/jsp1310
ชูเกียรติ รักบำเหน็จ. (2563). คู่มือการติดตามประเมินผลการใช้จ่ายงบประมาณเพื่อสนับสนุนการปฏิบัติงานของฝ่ายนิติบัญญัติ. สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
ณัฐธยาน์ สุภาพ, วิริยา ลิมปิทีปราการ, อัทธยาศัย บูระพิน และภัชราภรณ์ อาจกมล. (2566). การพัฒนารูปแบบการกำกับติดตามประเมินผลการเบิกจ่ายและการใช้จ่ายงบประมาณ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 อุบลราชธานี. (รายงานวิจัย). สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 อุบลราชธานี กรมควบคุมโรคhttps://odpc5ratchaburi.com/news/uploads/other/file_5d6kj49wut07esyfg32r81h.pdf
ธานี ภาคอุทัย. (2562). คู่มือการติดตามและประเมินผลโครงการ. กองส่งเสริมและพัฒนาการปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์.
ปวิชญา สูตรเลข และสุรศักดิ์ สุทธสิริ. (2569). การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์(AI) ในการบริหารสถานศึกษาที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์ ของโรงเรียนในศูนย์บูรพาประเทืองวิทย์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่เขต 3. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆส ปริทรรศน์, 593-609.
ประพัฒน์ รัศมี และธดา สิทธิ์ธาดา. (2568). การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการบริหารจัดการศึกษายุคใหม่. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 18 “สร้างสรรค์ความรู้เพื่อพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจ” (น. 468–476). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. http://journalgrad.ssru.ac.th/ index.php
/8thconference/article/view/5237
ปรัชญา เวสารัชช์. (2545). หลักการจัดการศึกษา. สำนักงานปฏิรูปการศึกษา.
ปรียวาจ บัวพุด. (2566). การประเมินผลการนำนโยบายปฏิรูปการศึกษาไปปฏิบัติ: กรณีศึกษาการเรียนรู้เชิงรุกในเขตจังหวัดปทุมธานี [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยรังสิต]. RSUIR at Rangsit University. https://rsuir- library.rsu.ac.th/handle
/123456789/2786
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2546. (2546, 6 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 120 ตอนที่ 62 ก.
พระสมพร นามอินทร์ และชาตรี สุขสบาย. (2567). ปัญญาประดิษฐ์ที่มีผลกระทบต่อการออกแบบการจัดการศึกษา. วารสารปราชญ์ประชาคม, 2(4), 60–71.
ภูริต วาจาบัณฑิตย์. (2563). การพัฒนาระบบประเมินผสานวิธีสำหรับประเมินนโยบายการจัดการศึกษา: กรณีประเมินนโยบายการจัดการศึกษาเพื่อสร้างเสริมคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Intellectual Repository. https://cuir.car.chula.ac.th/
dspace/handle/123456789/76686
วรลักษณ์ หิมะกลัส. (2566). รายงานฉบับสมบูรณ์ การทบทวนวรรณกรรมว่าด้วยการใช้ AI ในการศึกษา (รายงานวิจัย). คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
https://www.khonthai40.net/system/resource/file
/kpfgo_content_attach_file_522_1.pdf
วารุณี ลัภนโชคดี. (2564). การพัฒนาระบบการติดตามและประเมินการนำผลการประเมินคุณภาพไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาคุณภาพของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน: สำหรับสถานศึกษา. สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน).
วิโรฒน์ ชมภู, อธิตา อ่อนเอื้อน, สุทธิมาศ อภิรักษ์วณิชย์, กฤษณะ ชินสาร และ กิตติศักดิ์ อ่อนเอื้อน. (2569). การพัฒนาเครื่องมือวัดสมรรถนะด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์และระบบสารสนเทศรายงานผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจังหวัดระยอง. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 41(2), 18–35.
วิทยา เกริกศุกลวณิชย์. (2557). กระบวนการเชิงระบบในการกำกับติดตามการดำเนินงานตามนโยบายของโรงเรียนมัธยมศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. Silpakorn University Central Library. https://sure.su.ac.th
/xmlui/handle/123456789/10355?attempt=2&
ศักดิ์ชัย ไชยรักษ์ และปณิตา วรรณพิรุณ. (2563). เทคโนโลยีทางปัญญาเพื่อการศึกษาอัจฉริยะ. วารสารปัญญาภิวัฒน์, 12(3), 315–328. https://so05.tci-thaijo.org/index.php
/pimjournal/article/view/237814
สมศรี พุทธธรรมวงศ์. (2563). แนวทางการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนากำลังคนด้านปัญญาประดิษฐ์ที่สอดคล้องกับความต้องการของการค้าปลีกยุคใหม่ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. NU Intellectual Repository.
https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/handle/123456789/3378
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2567). คู่มือการปฏิบัติงานติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568ก). คู่มือการใช้ AI สำหรับครู นักเรียน โรงเรียนและผู้ปกครองในประเทศไทย พ.ศ. 2568. สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. https://www.moe.go.th/wp-content/uploads/2025/03/OBEC-AI-Guidance.pdf
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568ข). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (ฉบับปรับปรุง). สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2561. 21 เซ็นจูรี่.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). การติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษาเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตของประเทศไทย. พริกหวานกราฟฟิค.
สุภัทรศักดิ์ คำสามารถ, ศิรินทิพย์ กุลจิตรตรี และโกวิท จันทะปาละ. (2563). แนวทางการบริหารการศึกษาในยุคดิจิทัลดิสรัปชั่น. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 5(3), 245–259. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jomld/article/view/242194
Cruz-Benito, J. (Ed.). (2022). AI in education. MDPI. https://doi.org/10.3390/books978-3-0365-4342-0
Drennan, L. T. (2000). Total quality management in higher education: An evaluation of the impact of assessment and audit on the quality of teaching and learning in Scottish universities [Doctoral dissertation, University of Glasgow].
Luckin, R. (2018). Machine learning and human intelligence: The future of education for the 21st century. UCL IOE Press.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2002). Glossary of key terms in evaluation and results based management.
Stufflebeam, D. L. (1971, February 24). The relevance of the CIPP evaluation model for educational accountability [Paper presentation]. Annual Meeting of the American Association of School Administrators, Atlantic City, NJ, United States. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED062385.pdf
UNESCO Principal Regional Office for Asia and the Pacific. (1999). Monitoring and evaluation of literacy and continuing education programmes: Practitioners’ manual.