เมืองโบราณนครชุม : ประวัติศาสตร์ และการเสริมสร้างศักยภาพการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์

Main Article Content

พระครูสังฆรักษ์โกศล มณิรตนา
พระครูวชิรคุณพิพัฒน์
พระครูอาทรวชิรกิจ
พระเมธีวชิรภูษิต
พระครูโกศลวชิรกิจ
พระครูประทีปวชิรธรรม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบท ประวัติศาสตร์ และความสำคัญของเมืองโบราณนครชุม 2) เสริมสร้างศักยภาพการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ และ 3) สร้างเครือข่ายการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี ทั้งการวิจัยเชิงเอกสาร การวิจัยเชิงคุณภาพ และการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ดำเนินการรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ กับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 รูป/คน การสนทนากลุ่ม กับผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 10 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยเทคนิคการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ดำเนินการจัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการโดยมีผู้เข้าร่วมกิจกรรม 100 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการประเมินโครงการ ผลการวิจัย พบว่า 1) เมืองนครชุมเป็นเมืองประวัติศาสตร์ เป็นศูนย์กลางทางการค้าสำคัญและยังเป็นเมืองที่สำคัญในทางพระพุทธศาสนามาตั้งแต่สมัยสุโขทัย เป็นที่ประดิษฐานต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่นำมาจากลังกาตั้งแต่สมัยสุโขทัยและเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของเมืองต่อมาในสมัยอยุธยาได้กลายเป็นเมืองยุทธศาสตร์ที่สำคัญปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดกำแพงเพชรและเป็นย่านการค้าพืชไร่ที่สำคัญของภาคกลางตอนบน 2) การสริมสร้างศักยภาพการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ของเมืองโบราณนครชุม ประกอบด้วย 2.1) การถ่ายทอดความรู้ 2.2) การจัดกิจกรรมการท่องเที่ยว 2.3) การเสริมสร้างศักยภาพสิ่งดึงดูดใจ 2.4) การจัดที่พักแรม 2.5) การจัดสิ่งอำนวยความสะดวก 2.6) การจัดการท่องเที่ยวโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน และ 3) การเสริมสร้างเครือข่ายการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ของเมืองนครชุม คือ 3.1) มีการพัฒนาศักยภาพของเครือข่ายแบบมีส่วนร่วม การให้ข้อมูลข่าวสาร การเปิดรับฟังความคิดเห็น การให้คำปรึกษาหารือ การวางแผนร่วมกัน แลการเข้ามามีบทบาทร่วมปฏิบัติ 3.2) กระบวนการเครือข่ายการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ ประกอบด้วย กระบวนการทางความคิดร่วมกัน กระบวนการตระหนักร่วมกันสร้าง และกระบวนการร่วมกันพัฒนา

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
พระครูสังฆรักษ์โกศล มณิรตนา, พระครูวชิรคุณพิพัฒน์, พระครูอาทรวชิรกิจ, พระเมธีวชิรภูษิต, พระครูโกศลวชิรกิจ, & พระครูประทีปวชิรธรรม. (2026). เมืองโบราณนครชุม : ประวัติศาสตร์ และการเสริมสร้างศักยภาพการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์. วารสารวิจยวิชาการ, 9(2), 1–15. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jra/article/view/283937
ประเภทบทความ
บทความวิจัย
ประวัติผู้แต่ง

พระครูสังฆรักษ์โกศล มณิรตนา, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

วัดพระบรมธาตุ ต. นครชุม อ. เมือง จ. กำแพงเพชร

เอกสารอ้างอิง

กชธมน วงศ์คำ และคณะ. (2563). รูปแบบการจัดการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์อย่างยั่งยืนบ้านดอนบม ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. (รายงานการวิจัย). มหาสารคาม : มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

ชมรมส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชนนครชุม. (2558). ลือเลื่องนครชุม. กำแพงเพชร : ปริญญาพิมพ์.

เชษฐ์ณรัช อรชุน และคณะ. (2561). แนวทางการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสมุนไพรโดยใช้กระบวนการ มีส่วนร่วมของชุมชน กรณีศึกษาโรงเรียนวัดตะเคียนทอง (เพชโรปถัมภ์) อำเภอเขาคิชฌกูฏ. (รายงานการวิจัย). คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ : มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.

พระครูสังฆรักษ์โกศล มณิรตนา และคณะ. (2566). การอนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดกำแพงเพชร. (รายงานการวิจัย). สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระสุธีรัตนบัณฑิต และคณะ. (2563). การพัฒนาเมืองศิลปะเชิงสร้างสรรค์ในล้านนา. (รายงานการวิจัย). สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ศราวุธ ผิวแดง และคณะ. (2565). การพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวชุมชนเชิงสร้างสรรค์ กลุ่มชาติพันธุ์ลุ่มน้ำโขง. (รายงานการวิจัย). สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) : มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 - 2570). กรุงเทพฯ : สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สุดแดน วิสุทธิลักษณ์. (2558). องค์ความรู้ว่าด้วยการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ : คู่มือและแนวทางปฏิบัติ. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สุเทพ สารบรรณ และคณะ. (2560). กระบวนการเสริมสร้างศักยภาพของชุมชนต่อการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม จังหวัดพะเยา. (รายงานการวิจัย). สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.