วิเคราะห์เปรียบเทียบกฎหมายลิขสิทธิ์ของกลุ่มประเทศอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขงที่มีผลกระทบต่อบริบทท้องถิ่น

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ของการศึกษา คือ  1. เพื่อศึกษาถึงระบบกฎหมายของกลุ่มประเทศอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (Greater Mdkong Subregional) มีอยู่อย่างไร 2. เพื่อศึกษาถึงหลักเกณฑ์ ขั้นตอนและวิธีการ การคุ้มครองตามกฎหมายลิขสิทธิ์ของกลุ่มประเทศอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (Greater Mdkong Subregional) มีอยู่อย่างไร 3. เพื่อศึกษาวิเคราะห์เปรียบเทียบกฎหมายลิขสิทธิ์ ของกลุ่มประเทศอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (Greater Mdkong Subregional) ว่าเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร 4. เพื่อศึกษาถึงประเด็นของกฎหมายลิขสิทธิ์และอุปสรรคที่ทำให้เกิดปัญหาของกลุ่มประเทศอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (Greater Mdkong Subregional) มีอยู่อย่างไร ผลการวิจัยพบว่า

1. ระบบกฎหมายของกลุ่มประเทศอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (Greater Maekong Sub-region) แบ่งเป็น สามกลุ่มด้วยกัน ได้แก่ กลุ่มที่ใช้ระบบกฎหมายแบบ Civil law อาทิ ประเทศไทย ประเทศกัมพูชา กลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฎหมายแบบ Common law คือ ประเทศเมียนมาร์ กลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฎหมายแบบ Socialist law อาทิ ประเทศเวียดนาม ลาว และจีน


2. หลักเกณฑ์ ขั้นตอน และวิธีการคุ้มครองตามกฎหมายลิขสิทธิ์ของกลุ่มประเทศอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง พบว่า มีทุกประเทศ ยกเว้นประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวซึ่งไม่มีกฎหมายเพื่อคุ้มครองลิขสิทธิ์เป็นการเฉพาะ นั้น มีหลักเกณฑ์วิธีการคุ้มครองที่เหมือนกัน

เมื่อเปรียบเทียบกฎหมายลิขสิทธิ์ในกลุ่มประเทศแม่น้ำโขงพบว่า ด้านระบบและขั้นตอนการให้ความคุ้มครอง นั้นเหมือนกันในทุกประเทศยกเว้นประเทศประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ด้านบังคับการใช้สิทธิ์นั้นเหมือนกันทุกประเทศยกเว้นประเทศเมียนมาร์และประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ด้านกระบวนการนั้นเหมือนกันยกเว้นประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

1. กฎหมายลิขสิทธิ์ ของกลุ่มประเทศอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (Greater Mdkong Subregional) มีข้อเหมือนหรือแตกต่างกันดังนี้

3.1  ระบบการให้ความคุ้มครองลิขสิทธิ์

ข้อเหมือน ระบบการให้ความคุ้มครองลิขสิทธิ์ในกลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำโขง ยกเว้นประเทศลาวซึ่งไม่มีกฎหมายลิขสิทธิ์เป็นการเฉพาะนั้น เหมือนกัน คือ ให้ความคุ้มครองลิขสิทธิ์โดยอัตโนมัติโดยไม่จำเป็นต้องจดทะเบียนลิขสิทธิ์ อีกทั้งยังมีระบบบันทึกข้อมูลลิขสิทธิ์ที่ให้ประโยชน์แก่ผู้ทรงลิขสิทธิ์ในการพิสูจน์ลิขสิทธิ์หากมีการละเมิดเกิดขึ้น

ข้อแตกต่าง ระบบการให้ความคุ้มครองลิขสิทธิ์ในกลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำโขง ยกเว้นประเทศลาวซึ่งไม่มีกฎหมายลิขสิทธิ์เป็นการเฉพาะนั้น การคุ้มครองลิขสิทธิ์ของประเทศเมียนมาร์นั้นให้ความคุ้มครองเฉพาะลิขสิทธิ์ในประเทศเท่านั้นไม่ขยายความคุ้มครองไปยังลิขสิทธิ์ระหว่างประเทศ ส่วนประเทศอื่นๆ นั้นให้ความคุ้มครองรวมไปถึงลิขสิทธิ์ระหว่างประเทศด้วย

3.2  ขั้นตอนการขอรับการคุ้มครองลิขสิทธิ์

ข้อเหมือน ระบบการให้ความคุ้มครองลิขสิทธิ์ในกลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำโขง ยกเว้นประเทศลาวซึ่งไม่มีกฎหมายลิขสิทธิ์เป็นการเฉพาะนั้น ให้ความคุ้มครองลิขสิทธิ์โดยอัตโนมัติทันทีที่ผู้สร้างสรรค์ทำการสร้างสรรค์งานนั้นเสร็จสมบูรณ์โดยไม่ต้องจดทะเบียนแต่อย่างใด ดังนั้น จึงไม่มีขั้นตอนการขอรับความคุ้มครอง

ข้อแตกต่าง ไม่มี

3.3  การบังคับใช้

ข้อเหมือน ระบบการให้ความคุ้มครองลิขสิทธิ์ในกลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำโขง ยกเว้นประเทศลาวซึ่งไม่มีกฎหมายลิขสิทธิ์เป็นการเฉพาะนั้น ให้ความคุ้มครองการบังคับใช้ทั้งในเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์โดยตรงและการละเมิดลิขสิทธิ์ทางอ้อม

ข้อแตกต่าง ระบบการให้ความคุ้มครองลิขสิทธิ์ในกลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำโขง ยกเว้นประเทศลาวซึ่งไม่มีกฎหมายลิขสิทธิ์เป็นการเฉพาะนั้น ให้ความคุ้มครองชนิดของงานอันมีลิขสิทธิ์ที่ต่างกัน

3.4  กระบวนการ

ข้อเหมือน ระบบการให้ความคุ้มครองลิขสิทธิ์ในกลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำโขง ยกเว้นประเทศลาวซึ่งไม่มีกฎหมายลิขสิทธิ์เป็นการเฉพาะนั้น มีกระบวนการดำเนินคดีกับผู้ละเมิดลิขสิทธิ์ทั้งทางแพ่งและทางอาญา และมีกฎหมายลิขสิทธิ์ให้ความคุ้มครองโดยเฉพาะ

ข้อแตกต่าง ระบบกฎหมายที่ใช้เพื่อพิจารณากระบวนการมีความแตกต่างกัน

1. จากการศึกษาพบว่าประเด็นของกฎหมายลิขสิทธิ์ที่ทำให้เกิดปัญหาและอุปสรรคของกลุ่มประเทศอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (Greater Maekong Sub-region) มีอยู่ดังต่อไปนี้

ประการแรกคือ ระบบกฎหมายที่แตกต่างกัน ประการที่สองคือ การให้ความคุ้มครองที่บางประเทศให้ความคุ้มครองทั้งลิขสิทธิ์ภายในและต่างประเทศ ในขณะที่บางประเทศให้ความคุ้มครองเพียงลิขสิทธิ์ในประเทศเท่านั้น ประการที่สามคือ ประเทศบางประเทศไม่มีกฎหมายคุ้มครองลิขสิทธิ์เป็นการเฉพาะ ประการที่สี่ ชนิดงานสร้างสรรค์ที่แต่ละประเทศให้ความคุ้มครองนั้นมีทั้งที่เหมือนและแตกต่างกัน ทำให้เกิดปัญหาว่า ลิขสิทธิ์ที่ได้รับความคุ้มครองในประเทศหนึ่งอาจไม่ได้รับความคุ้มครองในอีกประเทศหนึ่ง