สถานะทางกฎหมายของนักท่องเที่ยวในการท่องเที่ยวอวกาศ

บทคัดย่อ

การท่องเที่ยวอวกาศ (Space Tourism) กลายมาเป็นยุคใหม่ของการสำรวจและใช้งานห้วงอวกาศในทางสันติวิธี และก่อให้เกิดการถกเถียงในทางวิชาการมาเป็นช่วงระยะเวลายาวนาน ทั้งนี้ด้วยผลของสถานการณ์ของการแข่งขันทางด้านอวกาศซึ่งรวมถึงองค์กรซึ่งไม่ใช่รัฐ โดยเฉพาะบริษัทเอกชนซึ่งประกอบการธุรกิจด้านอวกาศค่อย ๆ เข้ามามีบทบาทมากขึ้นเรื่อย ๆ จนกลายมาเป็นตัวละครหลักในการดำเนินกิจกรรมด้านอวกาศ

อย่างไรก็ตาม ด้วยความไม่ชัดเจนของหลักกฎหมายระหว่างประเทศได้สร้างความกังวล โดยเฉพาะสถานะทางกฎหมายของนักท่องเที่ยวอวกาศ (Space tourists) ได้ถูกตั้งคำถามในปัจจุบัน ทั้งนี้เพราะกฎหมายอวกาศระหว่างประเทศรองรับเฉพาะสถานะของนักบินอวกาศในฐานะที่เป็นทูตของมวลมนุษยชาติตามที่บัญญัติไว้ในอนุสัญญาอวกาศฯ  ซึ่งข้อ 5 ได้กำหนดไว้ว่ารัฐภาคีแห่งอนุสัญญา … จะต้องให้ความช่วยเหลือต่อนักบินอวกาศในทุกวิธีทางไม่ว่ากรณีเกิดอุบัติเหตุ, ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ยากลำบาก หรือการลงจอดในเหตุฉุกเฉินในอาณาเขตของรัฐภาคีอื่น หรือในทะเลหลวง” และพันธกรณีนี้ถูกทำให้ชัดเจนในรายละเอียดโดยข้อตกลงว่าด้วยการช่วยเหลือและส่งกลับนักบินและวัตถุอวกาศ ค.ศ. 1968 แต่อย่างไรก็ตาม ไม่ได้มีการกล่าวถึงสถานะทางกฎหมายของนักท่องเที่ยวในการท่องเที่ยวอวกาศไว้ แม้ว่าในส่วนของข้อตกลงว่าด้วยการช่วยเหลือและส่งกลับนักบินและวัตถุอวกาศ ค.ศ. 1968 จะได้กำหนดพันธกรณีให้รวมถึงบุคลากรของยานอวกาศด้วยก็ตาม ยังก่อให้เกิดคำถามตามมาว่า “บุคลากรของยานอวกาศ” จะหมายความรวมถึงนักท่องเที่ยวอวกาศด้วยหรือไม่

บทความฉบับนี้โต้แย้งถึงคำว่า “บุคลากรของยานอวกาศ” ในอนุสัญญาช่วยเหลือฯ นั้น ไม่รวมถึงนักท่องเที่ยวอวกาศ เพราะการท่องเที่ยวอวกาศเป็นเรื่องของธุรกรรมในทางธุรกิจการค้า ดังนั้น นักท่องเที่ยวอวกาศไม่ได้อยู่ในสถานะเป็นตัวแทนของประเทศของเขา และไม่ใช่ทูตของมวลมนุษยชาติ พวกเขาเดินทางไปในห้วงอวกาศเพื่อความสำราญและพักผ่อนหย่อนใจ ไม่ได้ดำเนินการวิจัยใด ๆ เพื่อประเทศของพวกเขา ดังนั้น ไม่สามารถปรับใช้สนธิสัญญาอวกาศฯ และข้อตกลงว่าด้วยการช่วยเหลือและส่งกลับนักบินและวัตถุอวกาศ ค.ศ. 1968 กับนักท่องเที่ยวในการท่องเที่ยวอวกาศได้