บทเรียนการจัดการสังคมผู้สูงอายุจากประเทศญี่ปุ่น

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ในการนำเสนอผลจากการศึกษาวิจัยการจัดการสังคมผู้สูงอายุในประเทศญี่ปุ่นทั้งในเชิงทฤษฎีและแนวทางการปฏิบัติ โดยที่ญี่ปุ่นมีประสบการณ์ดังกล่าวมาก่อนซึ่งอาจจะเป็นประโยชน์ในการประยุกต์ใช้ทั้งในประเทศไทยรวมทั้งประเทศในกลุ่มอาเซียนที่กำลังจะก้าวเข้าไปสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ในระยะเวลาอันใกล้ จากการศึกษาวิจัยภาคสนามทั้งเมืองและชนบทตั้งแต่เหนือจรดใต้คือ พื้นที่เกาะฮอกไกโด พื้นที่ภูมิภาคมหานครโตเกียว และจังหวัดโอกินาวาในช่วงระหว่าง 10-24 พฤษภาคม 2558 โดยการวิเคราะห์ข้อมูลในเชิงคุณภาพทั้งจากการสังเกตการณ์กิจกรรมและข้อมูลที่ได้จากบุคคลทั้งภาคีที่เป็นนักวิชาการมหาวิทยาลัย เจ้าหน้าที่ของรัฐ และผู้สูงอายุ พบว่า ญี่ปุ่นได้เน้นทั้งการกระตุ้นเตือนให้เกิดผู้สูงอายุที่มีพฤฒพลัง ท่ามกลางสิ่งท้าทายทางสังคมและเศรษฐกิจ สิ่งที่ปรากฏให้เห็นได้อย่างชัดเจนคือการมีระบบประกันความมั่นคงโดยกองทุนบำเหน็จบำนาญและระบบการประกันสุขภาพ ประกอบกับการมีโครงการในระดับชุมชนที่เน้นในการเสริมสร้างชุมชนที่เป็นมิตรต่อผู้สูงอายุโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้การสนับสนุนภายใต้ความร่วมมือของผู้สูงอายุในแนวทางที่เหมาะสมหรือสอดคล้องในแต่ละแห่ง พฤฒาวิทยาจะเป็นกรอบวิชาการที่สำคัญที่มุ่งเน้น ซึ่งมีลักษณะในเชิงบูรณาการในการจัดการที่ควรค่าแก่การศึกษาหรือนำมาประยุกต์ใช้ในประเทศไทย