วิพากษ์แนวทางการตีความการใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้เพื่อการบังคับคดีตามคำพิพากษาคดีแพ่งของศาล

บทคัดย่อ

            ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ได้บัญญัติบทควบคุมกองทรัพย์สินของลูกหนี้ไว้เพื่อคุ้มครองเจ้าหนี้ให้มีโอกาสได้รับชำระหนี้จากลูกหนี้ได้ การควบคุมกองทรัพย์สินของลูกหนี้ประการหนึ่งคือ เมื่อลูกหนี้มีสิทธิเรียกร้องแล้วลูกหนี้กลับขัดขืนหรือเพิกเฉยไม่ยอมใช้สิทธิเรียกร้องนั้นเป็นเหตุทำให้เจ้าหนี้เสียประโยชน์ กล่าวง่ายๆ ก็คือลูกหนี้ไม่ยอมทำให้ตนเองมีทรัพย์สินอย่างที่ควรจะมี กรณีเช่นว่านี้เจ้าหนี้สามารถใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ฟ้องคดีแทนลูกหนี้เพื่อป้องกันสิทธิของตนได้ อย่างไรก็ดี การใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้เช่นว่านี้มีข้อจำกัดคือ หากลูกหนี้ได้ใช้สิทธิฟ้องคดีจนศาลพิพากษาให้ชนะคดีแล้ว แต่กลับไม่ยอมดำเนินการบังคับคดี เจ้าหนี้ก็ไม่สามารถใช้สิทธิบังคับคดีแทนลูกหนี้ได้เพราะไม่ใช่การใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ ซึ่งในเรื่องนี้ศาลฎีกาก็ได้วินิจฉัยเป็นบรรทัดฐานเสมอมา ทำให้เกิดช่องว่างที่ลูกหนี้อาจใช้สิทธิไม่สุจริตและทำให้เจ้าหนี้เสียประโยชน์จากกรณีดังกล่าวได้

            บทความวิชาการนี้จึงวิพากษ์แนวทางการตีความของศาลฎีกา และนำเสนอแนวทางการคุ้มครองเจ้าหนี้เพื่อไม่ให้เสียประโยชน์จากกรณีดังกล่าว โดยอาจเปลี่ยนมุมมองการวินิจฉัยหลักกฎหมายเกี่ยวกับการบังคับคดีใหม่เนื่องจากได้มีการแก้ไขประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งเกี่ยวกับตัวผู้มีสิทธิบังคับคดีตามคำพิพากษาแล้ว อาจสามารถครอบคลุมถึงการใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้เพื่อการบังคับคดีตามคำพิพากษาของศาลได้