ปัญหาสถานประกอบการสำหรับการประกอบธุรกิจ ตามคำนิยาม “สถานประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม” ของประเทศไทย

บทคัดย่อ

ภาษีมูลค่าเพิ่ม เป็นภาษีที่รัฐจัดเก็บภาษีได้สูงสุดในบรรดาประเภทภาษีที่บังคับจัดเก็บตามกฎหมาย เหตุนี้รัฐจึงต้องบัญญัติกฎหมายเป็นการเฉพาะ เนื่องจากภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นภาษีที่มีระบบตรวจสอบในตัวของระบบภาษีเอง เช่น การให้ผู้ประกอบการมีหน้าที่เก็บภาษีแทนรัฐ การออกใบกำกับภาษีขาย และการใช้เครดิตสำหรับการใช้ภาษีซื้อ ดังนั้นรัฐจึงได้ใช้เครื่องมือทางกฎหมายที่เรียกว่า “การจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม” เป็นการคัดกรองคุณสมบัติของผู้ประกอบการก่อนเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม ในการพิจารณามีหลายประการ เช่น ทางด้านความพร้อมทางด้านตัวบุคคล ประเภทธุรกิจที่ประกอบการ และสิ่งหนึ่งที่สำคัญคือ สถานที่ประกอบธุรกิจ หรือ “สถานประกอบการ” ตามคำนิยามตามมาตรา 77/1 (20) แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งมีผลบังคับใช้มาตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2535 โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงหรือแก้ไขแต่อย่างใด

ปัจจุบันสภาพบริบททางสังคม เศรษฐกิจ หรือรูปแบบธุรกิจ รวมทั้งลักษณะของผู้ประกอบการมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากนับจากที่ได้เริ่มบังคับใช้กฎหมาย อาทิ รูปแบบธุรกิจจากเดิมจำเป็นต้องหน้าร้าน แต่ปัจจุบันมีลักษณะที่เปลี่ยนแปลงเป็นแบบออนไลน์หรือ  e-Commerce ไม่จำเป็นต้องมีหน้าร้าน แม้กระทั่งนโยบายของรัฐดังจะเห็นได้จากสนับสนุนให้เป็นสังคมที่ไร้เงินสดตามนโยบายยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี หรือด้วยกฎหมายที่มีลักษณะปิดปากผู้ประกอบการค้า ตัวอย่างเช่น ภาษี  e-Payment ตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 48) พ.ศ. 2562 หรือแม้แต่แนวปฏิบัติของกรมสรรพากรเกี่ยวกับเรื่องการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม เกี่ยวกับการพิจารณาสถานประกอบการที่ห้ามที่อยู่อาศัยประเภทอาคารชุดใช้เป็นสถานประกอบการค้าตามกฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่ม

            สถานประกอบการของกฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่ม กรมสรรพากรได้วางหลักเกณฑ์ เงื่อนไข ในการพิจารณา ตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ฉบับที่ 57 ข้อ (5) และ (6) เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพสังคม เศรษฐกิจในปัจจุบัน จึงควรมีการศึกษาและเปรียบเทียบเพื่อแก้ไขปัญหาสถานประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มของประเทศไทย