มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการจัดเก็บภาษีสิ่งแวดล้อม: ศึกษากรณีการจัดเก็บภาษีบรรจุภัณฑ์

บทคัดย่อ

การศึกษาค้นคว้าอิสระฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดเก็บภาษีสิ่งแวดล้อมจากบรรจุภัณฑ์ เนื่องจากในปัจจุบันกฎหมายของประเทศไทยยังมิได้บัญญัติในเรื่องดังกล่าวไว้เป็นการเฉพาะมีเพียงแต่การจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีสรรพสามิตเท่านั้น ซึ่งมีวัตถุประสงค์เฉพาะในการหารายได้ และเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมทางด้านอื่นของผู้บริโภค แต่มิได้มีความเกี่ยวข้องกับปัญหาสิ่งแวดล้อมเป็นหลัก จึงไม่อาจกล่าวได้ว่าการจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีสรรพสามิตเป็นเครื่องมือในการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมจากบรรจุภัณฑ์

จากปัญหาดังกล่าวมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องคือพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต พ.ศ. 2560 ที่ได้มีการจัดเก็บภาษีในส่วนนี้ แต่การจัดเก็บภาษีดังกล่าวก็ยังไม่ถือว่าเป็นการจัดเก็บภาษีบรรจุภัณฑ์อย่างแท้จริง เพราะฐานภาษีสรรพสามิตยังไม่สามารถครอบคลุมถึงบรรจุภัณฑ์อื่น ๆ ที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในประเทศไทยได้ ดังนั้น จึงควรที่จะมีการแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายฉบับนี้ให้มีความครอบคลุมไปถึงการจัดเก็บภาษีบรรจุภัณฑ์ด้วย โดยการแก้ไขเพิ่มเติมคำนิยามของคำว่า “บรรจุภัณฑ์” ลงไป และเพิ่มเติมบัญชีพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิตในท้ายพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต พ.ศ. 2560 ให้ครอบคลุมถึงบรรจุภัณฑ์ชนิดต่าง ๆ และกำหนดอัตราภาษีไว้เป็นการเฉพาะ อีกทั้งควรให้กรมสรรพสามิตเข้ามาเป็นหน่วยงานในการดูแลการจัดเก็บภาษีบรรจุภัณฑ์จากสิ่งแวดล้อม เพราะกรมสรรพสามิตเป็นหน่วยงานที่มีความเหมาะสมในการดูแลและจัดเก็บภาษีอยู่แล้ว และมีความเชี่ยวชาญในการจัดเก็บภาษีเป็นอย่างดี เพื่อจัดเก็บภาษีสรรพสามิตอันมีลักษณะเป็นมาตรฐานในการรักษาสิ่งแวดล้อม