การจำกัดสิทธิของบุคคลผู้เคยต้องโทษจำคุกให้ขาดคุณสมบัติ ในการเข้ารับราชการ

บทคัดย่อ

ปัจจุบันการตกเป็นผู้ต้องโทษจำคุกในคดีอาญาของประเทศไทย เมื่อผู้ต้องโทษได้รับโทษและพ้นโทษจนจบสิ้นกระบวนการของทางราชทัณฑ์แล้ว ผู้ที่เคยต้องโทษดังกล่าวที่ประสงค์จะเข้ารับราชการจะถูกต้องห้ามเนื่องจากการขาดคุณสมบัติตามกฎหมายซึ่งสามารถสรุปได้เป็นประเด็นใหญ่ๆ 2 ประเด็น ดังนี้

1. ขาดคุณสมบัติ เพราะ มีประวัติเคยต้องโทษจำคุก (เป็นกรณีที่ยังมิได้รับการล้างมลทินตามพระราชบัญญัติล้างมลทิน ฯ)


2. ขาดคุณสมบัติ เพราะ เป็นผู้ประพฤติเสื่อมเสียหรือบกพร่องทางศีลธรรมอันดี กรณีนี้ มีสาเหตุความเป็นไปได้มาจาก 2 ทาง กล่าวคือ ประการแรก เป็นผู้ประพฤติเสื่อมเสียหรือบกพร่องทางศีลธรรมอันดี โดยเหตุอื่นนอกจากทางอาญา ประการต่อมาคือเป็นผู้ประพฤติเสื่อมเสียหรือบกพร่องทางศีลธรรมอันดี เพราะ เคยต้องโทษจำคุกในทางอาญา (และแม้ว่าจะได้รับการล้างมลทินตามพระราชบัญญัติล้างมลทิน ฯ แล้วก็ตาม เหตุนี้ก็มิได้ถูกลบล้างหายไปตามคำวินิจฉัยของศาลปกครองสูงสุดที่ อ.2099/2559)

     เมื่อพิเคราะห์ตามหลักสิทธิมนุษยชนตามรัฐธรรมนูญแล้วพบว่า เมื่อมนุษย์คนหนึ่งได้กระทำความผิดตามกฎหมายบ้านเมืองและได้รับโทษจนจบกระบวนการแล้ว สมควรหรือไม่เมื่อเขาพ้นโทษแล้ว “ตราบาป” ของความผิดที่เขาเคยได้กระทำไว้ทั้งทางคดีและทางศีลธรรมจะกลายเป็นสิ่งพันธนาการความเป็นมนุษย์ของเขาไว้ ไม่ให้สามารถกระทำการสิ่งใดได้ตามใจตนเองแม้แต่เสรีภาพในการการประกอบอาชีพ ในเมื่อแนวทฤษฎีการลงโทษในปัจจุบัน กรณีทำผิดกฎหมายอาญานั้น ได้พัฒนาไปจนถึงระดับ “ปรับฟื้นคืนคนดีกลับสู่สังคมแล้ว” แต่เงื่อนไขของกฎหมายสำหรับการรับคนเข้าทำงานในหน่วยงานราชการยังเป็นอุปสรรค หรือ เป็นข้อจำกัดไม่ให้เขาผู้นั้น สามารถกลับมาเป็นคนปกติของสังคมได้