โรจาวา: สัญญะความเป็นรัฐเชิงนามธรรมว่าด้วยการปกครองตนเอง ของชาวเคิร์ดกับการพัฒนาประชาธิปไตยในภูมิภาคตะวันออกกลาง

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มุ่งศึกษาการพัฒนาประชาธิปไตยของกลุ่มคนไร้รัฐชาวเคิร์ดในภูมิภาคตะวันออกกลางที่เรียกดินแดนในครอบครองของตนว่า “โรจาวา” ซึ่งมีลักษณะเป็นการปกครองแบบ “อนาธิปไตย” ที่ให้ความสำคัญกับสัญญะความเป็นรัฐเชิงนามธรรม โดยมีความพยายามในการปลดแอกกลุ่มชาติพันธุ์เคิร์ดออกจากการถูกปกครองของเชื้อชาติอื่นๆ ด้วยการรวมตัวกันจัดทำ “สัญญาประชาคม” และร่วมลงประชามติขอแบ่งแยกดินแดนออกจากประเทศซีเรีย เพื่อจัดตั้งเป็น “เขตปกครองตนเอง” ที่มีความเป็นอิสระทางการปกครองผนวกกับการใช้ฐานคติเกี่ยวกับการพัฒนาประชาธิปไตยเข้ามาเป็นหมุดหมายสำคัญ โดยเรียกรูปแบบการปกครองนี้ว่า “สหพันธ์ประชาธิปไตย” มีโครงสร้างประกอบไปด้วย หน่วยการปกครองระดับล่างขนาดเล็กที่สุดในสังคม เรียกว่า “คอมมูน” และหน่วยการปกครองระดับบนที่เกิดจากการรวมตัวกันของคอมมูนหลายแห่ง เพื่อจัดทำโครงการหรือกิจการสาธารณะร่วมกันอีกหนึ่งชั้น เรียกว่า “แคนตั้น” ทั้งนี้ “โรจาวา” ยังคงขาดหนึ่งองค์ประกอบสำคัญของการเป็นรัฐชาติ นั่นคือ “อำนาจอธิปไตย” แต่ก็ไม่ได้ถือเป็นอุปสรรคที่ส่งผลต่อการปกครองตนเอง เนื่องด้วยรัฐธรรมนูญซีเรียมีเนื้อหาสาระที่เอื้อประโยชน์ต่อการปกครองตนเองอยู่แล้ว นอกจากนี้ บริบทแวดล้อมที่มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์โดยตรงกับสภาวะสงครามกลางเมืองที่ยังคงคุกรุ่น ทำให้ชาวเคิร์ดมีความจำเป็นต้องพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันอยู่เสมออย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ด้วยเหตุนี้ ผู้นำชาวเคิร์ดจึงได้สร้างวาทกรรมเรียกขานเชิงพื้นที่ขึ้นมา เพื่อหล่อหลอมความรู้สึกร่วมทางชาติพันธุ์จนก่อให้เกิดสัญญะของการรวมตัวกันที่ช่วยเสริมสร้างความเป็นปึกแผ่นมั่นคงระหว่างกันเพิ่มมากยิ่งขึ้นอันนำไปสู่บูรณภาพทางการเมืองที่ส่งผลโดยตรงต่อความสามารถในการปกครองตนเองและการมุ่งเน้นอำนาจอธิปไตยระดับล่างเป็นสำคัญ ทำให้ดินแดนในฝันของชาวเคิร์ดนาม “โรจาวา” มีนัยหมายถึง การปกครองตนเองด้วยอำนาจอธิปไตยระดับรากหญ้าภายในท้องถิ่นขนาดเล็กอย่างเป็นเอกภาพ