การประเมินการให้บริการน้ำจากการเปลี่ยนแปลงสิ่งปกคลุมดินด้วยแบบจำลอง InVEST : กรณีศึกษาลุ่มน้ำแม่จัน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงพื้นที่สิ่งปกคลุมดินในลุ่มน้ำแม่จัน และเพื่อประเมินการให้บริการน้ำของลุ่มน้ำแม่จันจากการเปลี่ยนแปลงสิ่งปกคลุมดินด้วยแบบจำลอง InVESTรวมไปถึงเพื่อวิเคราะห์ปัญหาและผลกระทบต่อชุมชนและเสนอแนะแนวทางการจัดการลุ่มน้ำแม่จัน โดยอาศัยข้อมูลการสำรวจภาคสนาม และการสัมภาษณ์บุคคลในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่จัน โดยการวิเคราะห์ด้วยเทคโนโลยีระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์
ผลการวิจัยพบว่า การเปลี่ยนแปลงของสิ่งปกคลุมดินอันได้แก่ ชุมชน ป่าไม้ เกษตรกรรม แหล่งน้ำ และพื้นที่อื่นๆ โดยในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่จันในปีพ.ศ.2564 ที่มีการเพิ่มขึ้นมากที่สุด ได้แก่ พื้นที่เกษตรกรรม โดยเพิ่มขึ้นจากปีพ.ศ.2544 เท่ากับ 14.25 ตารางกิโลเมตร ในขณะที่มีการเปลี่ยนแปลงที่มีการลดลงมากที่สุด ได้แก่ พื้นที่ป่าไม้ผลัดใบโดยลดลงจากปี พ.ศ.2544 เท่ากับ 26.12 ตารางกิโลเมตร ทำให้พื้นที่ลุ่มน้ำแม่จันมีความสามารถในการให้บริการเชิงระบบนิเวศในด้านการให้บริการน้ำโดยมีปริมาณน้ำจากการวิเคราะห์ด้วยแบบจำลอง InVEST เท่ากับ 966,219,594.47 ลูกบาศก์เมตรต่อปี หรือเท่ากับ 1,626,319.30 ลูกบาศก์เมตรต่อตารางกิโลเมตร
ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะว่าในส่วนของการดำเนินการตามแผนของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องที่ร่วมกับชุมชนจะส่งผลต่อการบริหารจัดการพื้นที่สิ่งปกคลุมดินในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่จัน และควรมีการประเมินการให้บริการน้ำอย่างต่อเนื่อง รวมไปถึงการระบุปัจจัยที่ส่งผลเพื่อหาแนวทางการแก้ไขในลำดับต่อไป
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมทรัพยากรน้ำแห่งชาติ. การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กรมทรัพยากรน้ำแห่งชาติ. สำนักนายกรัฐมนตรี. 2562.
ฝอยฝา ชุติดำรง. “ระบบนิเวศนี้ สำคัญไฉน ทำไมอะไรๆ ก็ต้อง Eco.” วารสารสิ่งแวดล้อม 20, ฉ.1 (2559): 24-34.
ณรงค์ ณ เชียงใหม่. การจัดการสิ่งแวดล้อมในโรงพยาบาล. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: โอ เอส พริ้นติ้ง เฮาส์, 2539.
ธรรมนูญ เต็มไชย และ ทรงธรรม สุขสว่าง. “ผลกระทบจากการทำลายป่าต่อการเปลี่ยนแปลงปริมาณน้ำในอุทยานแห่งชาติกุยบุรี.” การประชุมวิชาการและนำเสนอผลงานวิชาการเครือข่ายงานวิจัยนิเวศวิทยาป่าไม้ประเทศไทย ครั้งที่ 5: ต้นทุนทรัพยากรทางธรรมชาติ: มูลค่าการพัฒนาและการอนุรักษ์. คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 16-17 ธันวาคม พ.ศ. 2558.
ธรรมนูญ เต็มไชย. “รายงานการศึกษาปริมาณน้ำท่าในระบบนิเวศอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน Water Yield Valuation from Kaeng Krachan National Park.” วารสารนภาเพชร : Journal of Thailand National Parks Research. ฉ.1 (2561): 46-65.
พรธวัช เฉลิมวงศ์. “การประเมินปริมาณน้ำจากพื้นที่ป่าอนุรักษ์ด้วยแบบจำลอง InVEST: กรณีศึกษาอุทยานแห่งชาติแก่งกรุง จังหวัดสุราษฎร์ธานี.” การประชุมวิชาการและนำเสนอผลงานวิชาการเครือข่ายงานวิจัยนิเวศวิทยาป่าไม้ประเทศไทย ครั้งที่ 5 : ต้นทุนทรัพยากรทางธรรมชาติ: มูลค่า การพัฒนาและการอนุรักษ์. คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 16-17 ธันวาคม พ.ศ.2558.
ราตรี ภารา. ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ทิพยวิสุทธิ์ จำกัด, 2540.
อู่แก้ว ประกอบไวทยกิจ บีเวอร์. มนุษย์ – ระบบนิเวศและสภาพนิเวศในประเทศไทย. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทยวัฒนาพานิช, 2543.
Dong Yang, Wen Liu, Lingying Tang, Le Chen, Xuezhang Li and Xianli Xu. “Estimation of water provision service for monsoon catchments of South China: Applicability of the InVEST model.” Landscape and Urban Planning. Vol.18 (2 February 2019): 133-143.
F. Benra, A. De Frutos, M. Gaglio, C. Álvarez-Garretón, M. Felipe-Lucia, A. Bonn. “Mapping water ecosystem services: Evaluating InVEST model predictions in data scarce regions.” Environmental Modelling & Software. Vol. 138 (April 2021): 1-15.
Talaee P. “Performance evaluation of modified versions of Hargreaves equation across a wide range of Iranian climates.” Meteorol Atmos Phys (2014) 126:65–70. https://link.springer.com/article/10.1007/s00703-014-0333-5, accessed April 22, 2021.
