การไม่เปิดเผยข้อมูลข่าวสารของราชการตามมาตรา 15 แห่งพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540

บทคัดย่อ

 การวิจัยนี้ศึกษาถึงลักษณะของการไม่เปิดเผยข้อมูลข่าวสารของราชการตามมาตรา 15 แห่งพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 เพื่อหาแนวทางพัฒนากฎหมายว่าด้วยข้อมูลข่าวสารของราชการตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 วิจัยนี้เป็นการวิจัยทางเอกสารจากบทบัญญัติของกฎหมาย คำพิพากษาของศาลปกครอง และคำวินิจฉัยของคณะกรรมการวินิจฉัยการเปิดเผยข้อมูลข่าวสาร จากการศึกษาพบว่าการไม่เปิดเผยข้อมูลข่าวสารของราชการตามมาตรา 15 เป็นการใช้ดุลพินิจของหน่วยงานของรัฐและเจ้าหน้าที่ของรัฐ โดยคำนึงถึงการปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมาย ประโยชน์ของสาธารณะและประโยชน์ของเอกชนประกอบกัน และมีลักษณะข้อมูลข่าวสารของราชการที่อาจมีคำสั่งมิให้เปิดเผยตามมาตรา 15 คือ (1) การเปิดเผยจะก่อให้เกิดความเสียหายต่อความมั่นคงของประเทศ ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ หรือความมั่นคงในทางเศรษฐกิจหรือการคลังของประเทศ (2) การเปิดเผยจะทำให้การบังคับใช้กฎหมายเสื่อมประสิทธิภาพหรือไม่อาจสำเร็จตามวัตถุประสงค์ได้ ไม่ว่าจะเกี่ยวกับการฟ้องคดี การป้องกัน การปราบปราม การทดสอบ การตรวจสอบ หรือการรู้แหล่งที่มาของข้อมูลข่าวสารหรือไม่ก็ตาม (3) ความเห็นหรือคำแนะนำภายในหน่วยงานของรัฐในการดำเนินการเรื่องหนึ่งเรื่องใด แต่ทั้งนี้ไม่รวมถึงรายงานทางวิชาการ รายงานข้อเท็จจริง หรือข้อมูลข่าวสารที่นำมาใช้ในการทำความเห็นหรือคำแนะนำภายในดังกล่าว (4) การเปิดเผยจะก่อให้เกิดอันตรายต่อชีวิตหรือความปลอดภัยของบุคคลหนึ่งบุคคลใด (5) รายงานการแพทย์หรือข้อมูลข่าวสารส่วนบุคคลซึ่งการเปิดเผยจะเป็นการรุกล้ำสิทธิส่วนบุคคลโดยไม่สมควร      (6) ข้อมูลข่าวสารของราชการที่มีกฎหมายคุ้มครองมิให้เปิดเผยหรือข้อมูลข่าวสารที่มีผู้ให้มาโดยไม่ประสงค์ให้ทางราชการนำไปเปิดเผยต่อผู้อื่น

ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะให้แก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติมาตรา 15 และให้บัญญัติเพิ่มเติมคำนิยามศัพท์คำว่า “ประโยชน์สาธารณะ” และคำว่า “ความมั่นคงของประเทศ” ในพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 เพื่อเป็นกรอบในการใช้ดุลพินิจและให้เกิดความชัดเจนในการใช้กฎหมายของหน่วยงานของรัฐและเจ้าหน้าที่ของรัฐในการให้เปิดเผยหรือไม่เปิดเผยข้อมูลข่าวสารของราชการและเป็นการสร้างหลักประกันสิทธิในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของราชการของประชาชน