ปัญหาการบังคับใช้กฎหมายสิ่งแวดล้อมกรณีปลาหมอคางดำในประเทศไทย

บทคัดย่อ

ปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำไปยังพื้นที่จังหวัดอื่นๆ อันเกิดจากการเคลื่อนย้ายปลาที่เกี่ยวกับการบังคับใช้กฎหมายและการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมของไทยว่าเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและทันทีหรือไม่ ผลการศึกษาพบว่า 1) การฟ้องคดีแพ่งและการฟ้องคดีแบบกลุ่มในความรับผิดทางละเมิดของผู้ก่อมลพิษตามพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 เอกชนเป็นผู้เสียหายไม่สามารถใช้สิทธิฟ้องคดีสิ่งแวดล้อมตามมาตรา 96 เพราะนิยามคำว่า“มลพิษ”ตามมาตรา 4  ไม่รวมสิ่งที่มีชีวิตแต่ฟ้องคดีแพ่งฐานละเมิดทั่วไปได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 420 กับ มาตรา 433  2) การฟ้องคดีปกครองต่อหน่วยงานของรัฐและเจ้าหน้าที่ของรัฐ กรณีละเลยเพิกเฉยไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย หรือล่าช้าเกินสมควรหรือไม่กระทำการใด ๆ ในการทำหน้าที่อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติจนเป็นเหตุให้ประชาชนเสียหายทำได้ตามมาตรา 42 และมาตรา 72(2) แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ทั้งนี้มีข้อเสนอแนะคือแก้ไขมาตรา 4 มลพิษให้รวมถึงสิ่งมีชีวิตด้วย จะทำให้เอกชนผู้เสียหายใช้สิทธิฟ้องคดีแพ่งสิ่งแวดล้อมตามหลักการความรับผิดโดยเคร่งครัด (Strict Liability) และภาระการพิสูจน์ตกเป็นของจำเลยแทนโจทก์จะทำให้การบังคับใช้และการจัดการกฎหมายได้ดีขึ้น