พระราชกฤษฎีกาในระบบกฎหมายไทย: ประวัติความเป็นมาและการปรับใช้

บทคัดย่อ

พระราชกฤษฎีกาในระบบกฎหมายไทย เป็นกฎหมายลายลักษณ์อักษรของไทยที่มีประวัติความเป็นมา
และการบังคับใช้มาต่อเนื่องตลอดมาตั้งแต่ประเทศไทยยังปกครองด้วยระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์
ในระบอบประชาธิปไตย พระราชกฤษฎีกา คือ กฎหมายที่พระมหากษัตริย์ตราขึ้นโดยคำแนะนำของคณะรัฐมนตรี ในทางรูปแบบ องค์กรฝ่ายนิติบัญญัติได้มอบอำนาจให้ฝ่ายบริหารมีอำนาจในการออกกฎเกณฑ์ที่อาศัยอำนาจตามกฎหมายระดับพระราชบัญญัติ จึงมีลำดับชั้นทางกฎหมายรองลงมาจากรัฐธรรมนูญและพระราชบัญญัติ ที่มาของอำนาจในการตราพระราชกฤษฎีกามี 2 ประเภท ได้แก่ (1) พระราชกฤษฎีกาที่ออกโดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติหรือกฎหมายอื่นที่มีค่าบังคับเสมอด้วยพระราชบัญญัติ พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวมีฐานะเป็นกฎหมายลำดับรองหรือกฎ (2) พระราชกฤษฎีกาที่ออกโดยอาศัยอำนาจตามรัฐธรรมนูญ ซึ่งพระราชกฤษฎีกาประเภทนี้อาจจะไม่ใช่กฎ จากการศึกษาพบว่า พระราชกฤษฎีกาที่ออกโดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ มีลักษณะพิเศษบางประการที่แตกต่างจากพระราชกฤษฎีกาที่มีลักษณะเป็นกฎ เนื่องจากฐานแห่งอำนาจในการตรามาจากบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญโดยตรง ซึ่งมีผลทำให้การตรวจสอบการใช้อำนาจของฝ่ายบริหารในการตราพระราชกฤษฎีกาประเภทนี้มีทั้งสามารถตรวจสอบได้หรือบางกรณีก็ไม่สามารถตรวจสอบได้ในทางตุลาการ ดังนั้น สถานะของพระราชกฤษฎีกาที่ออกโดยอาศัยอำนาจตามรัฐธรรมนูญนั้นจะมีลำดับชั้นของกฎหมายอย่างไร และองค์กรใดบ้างที่จะเข้ามาตรวจสอบการใช้อำนาจในการออกพระราชกฤษฎีกาของฝ่ายบริหารลักษณะนี้ ดังนั้น การพิจารณาถึงมาตรการที่เหมาะสมในการควบคุมตรวจสอบการใช้อำนาจของฝ่ายบริหารในการตราพระราชกฤษฎีกาลักษณะนี้จะส่งผลต่อนิติวิธี การปรับใช้กับข้อเท็จจริง และการตีความกฎหมายให้เป็นไปอย่างถูกต้อง เพื่อความเป็นเอกภาพของระบบกฎหมาย