สนามรบแห่งความทรงจำร่วมใน คินเดอร์ลันด์: ชัยชนะหรือความพ่ายแพ้?

บทคัดย่อ

วรรณกรรมถือเป็นสื่อกลางสำคัญอย่างหนึ่งของความทรงจำร่วมมาโดยตลอด เนื่องจากวรรณกรรมช่วยให้เราสามารถเข้าถึงเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ได้อย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้นนอกเหนือไปจากข้อเท็จจริงเพียงอย่างเดียว ในบริบทนี้ได้มีการนำนวนิยายภาพในฐานะวรรณกรรมแบบผสมผสานระหว่างภาพและตัวอักษรเข้ามามีบทบาท เนื่องจากวรรณกรรมประเภทนี้ได้มอบมิติทางสุนทรียศาสตร์อันโดดเด่นในการถ่ายทอดอารมณ์ ความรู้สึก รวมถึงมุมมองส่วนบุคคลได้มากขึ้น งานวิจัยชิ้นนี้จึงมุ่งศึกษาผลงานเรื่อง Kinderland ของมาวิล (Mawil) ในฐานะสื่อกลางของความทรงจำร่วม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ว่า ความทรงจำร่วมประเภทใดที่ถูกถ่ายทอด และมีกระบวนการนำเสนออย่างไรในผลงานชิ้นดังกล่าว การศึกษานี้ได้นำกรอบแนวคิดทฤษฎีว่าด้วยวาทศิลป์แห่งความทรงจำร่วม (Rhetorik des kollektiven Gedächtnisses) ของอัสทริด แอร์ล (Astrid Erll, 2017) มาใช้เพื่อจำแนกอัตลักษณ์ของการนำเสนอดังกล่าว พร้อมทั้งผสานด้วยแนวทางการวิเคราะห์หนังสือภาพ (Bilderbuchanalyse) ของมิชาเอล ชไตเกอร์ (Michael Staiger, 2022) เพื่อร่วมสนับสนุนการศึกษาความทรงจำในสื่อผสม ผลการวิจัยเผยให้เห็นว่า ตัวบทได้ถ่ายทอดทั้งความทรงจำเกี่ยวกับมิตรภาพในรูปแบบเชิงประสบการณ์ และความทรงจำเกี่ยวกับเหตุการณ์ทลายกำแพงเบอร์ลินในรูปแบบเชิงอนุสาวรีย์อันเป็นรูปแบบที่เน้นการจารึกเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ ยิ่งไปกว่านั้น ยังพบพื้นที่ร่วมอันเป็นจุดนัดพบที่รูปแบบเชิงประสบการณ์และรูปแบบเชิงอนุสาวรีย์นี้ปรากฏตัวขึ้นพร้อมกันอย่างกลมกลืน ทว่าต่างก็พยายามขับเน้นบทบาทอันเป็นเอกลักษณ์ของตนเองด้วยเช่นกัน ปรากฏการณ์นี้สะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ที่ไม่คงที่ระหว่างรูปแบบทั้งสอง ที่มีการสลับสับเปลี่ยน หลอมรวม หรือเข้าครอบงำซึ่งกันและกันอยู่ตลอดเวลา ด้วยเหตุนี้ Kinderland จึงไม่เพียงแต่ทำหน้าที่เป็นสื่อกลางของความทรงจำร่วมเท่านั้น หากแต่ยังเป็นสมรภูมิทางวรรณศิลป์ที่ความทรงจำทั้งสองรูปแบบต่างเข้ามีปฏิสัมพันธ์ ร่วมมือ และเติมเต็มซึ่งกันและกันในหลากมิติ