การเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา ด้วยหลักสูตรธรรมศึกษา
คำสำคัญ:
เสริมสร้างทักษะชีวิต, หลักสูตรธรรมศึกษา, นักศึกษา, สถาบันอุดมศึกษาบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับทักษะชีวิตของนักศึกษา 2) ศึกษาหลักสูตรธรรมศึกษาระดับอุดมศึกษา และ 3) นำเสนอแนวทางการเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาด้วยหลักสูตรธรรมศึกษา ใช้ระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพ แบบการวิจัยภาคสนาม โดยการสำรวจเอกสารชั้นต้นและชั้นรองที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์เชิงลึกจากกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 32 รูป/คน และการสนทนากลุ่มเฉพาะจำนวน 10 รูป/คน นำเสนอข้อมูลเชิงพรรณนาวิเคราะห์
ผลการวิจัยพบว่า
- แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับทักษะชีวิตของนักศึกษา เป็นคุณลักษณะหรือความสามารถที่อยู่ภายในตัวของนักศึกษาและแสดงออกมาโดยการบริหารจัดการตนเองอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุขและเท่าทันกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลก ได้แก่ ทักษะทางการตระหนักรู้ ทักษะทางการแก้ปัญหา และทักษะทางความคิด
- หลักสูตรธรรมศึกษาระดับอุดมศึกษา เป็นหลักสูตรจัดโดยคณะสงฆ์ไทยสำหรับนักศึกษาระดับอุดมศึกษา เพื่อเสริมสร้างทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิตและการดำรงชีวิตในโลกแห่งศตวรรษที่ 21 รายวิชาในหลักสูตรมุ่งเรียนรู้หลักพระพุทธศาสนาและครอบคลุมการเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักศึกษา
- แนวทางการเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาด้วยหลักสูตรธรรมศึกษามี 5 แนวทาง ซึ่งต้องได้รับการสนับสนุนจากสถาบันการศึกษาในเชิงนโยบายและมีระบบการเสริมหนุนทักษะชีวิตของนักศึกษา สังเคราะห์เป็นองค์ความรู้เรียกว่า “CBLHP Model” ได้แก่ C = Confidence ทักษะแห่งการสร้างความเชื่อมั่นในตนเอง B = Behavior ทักษะการประพฤติที่สอดคล้องกับสังคม L = Lesson Learning ทักษะการถอดบทเรียนแห่งชีวิตของมนุษย์ H = Hermeneutics ทักษะแห่งการตีความสื่อสาร และ P = Practice ทักษะการปฏิบัติตนตามหลักธรรม
เอกสารอ้างอิง
กิจสดายุทต์ สังข์ทอง และเกรียงศักดิ์ ราชโคตร. (2562). การเปรียบเทียบพฤติกรรมด้านคุณธรรมจริยธรรมก่อนและหลังการเรียนการสอนธรรมศึกษาของนักศึกษาระดับปริญญาตรี วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม กรุงเทพมหานคร. วารสารสหศาสตร์ศรีปทุมชลบุรี, 5(3), 55-65.
ปริญญา เรืองทิพย์, ภัทราวดี มากมี, กนก พานทอง, ปิยะทิพย์ ประดุจพรหม, และประวิทย์ ทองไชย. (2561). การพัฒนาทักษะชีวิตด้านทักษะทางสังคมและอารมณ์ของนักศึกษาระดับอาชีวศึกษา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 5(3), 706-729. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/154188
ปาณิภรณ์ ธีระวงศนันท์. (2564). การเสริมสร้างคุณลักษณะเยาวชนต้นแบบตามนโยบายปฏิรูปการศึกษา. วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์, 8(1), 95-108. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/Vanam_434/article/view/248356
ลักษณวัต ปาละรัตน์. (2563). การใช้หลักศาสนธรรมในพระพุทธศาสนาเพื่อการพัฒนาตน: กรณีศึกษานักศึกษาที่เข้าเรียนวิชาพระพุทธศาสนาเบื้องต้น มหาวิทยาลัยรามคำแหง. วารสารวิจัยรามคำแหง (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 23(2), 33-44.
สำนักนโยบายและแผนการอุดมศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา. (2561). แผนอุดมศึกษาระยะยาว 20 ปี พ.ศ. 2561–2580. https://qa.srru.ac.th/plan20yrs61-80
ซีพี ออลล์. (2567, 25 พฤศจิกายน). ซีพี ออลล์/เซเว่น อีเลฟเว่น ร่วมส่งเสริมพุทธศาสนา จัดสอบธรรมศึกษาเป็นปีที่ 23 ให้พนักงานและประชาชนทั่วไป ประจำปี 2567. We are CP. https://www.wearecp.com/cpall-dharma-examination-25-11-2024
เดลินิวส์. (2564, 21 ธันวาคม). สมเด็จพระมหาวีรวงศ์” ชี้เรียนธรรมศึกษา เพื่อนำหลักธรรมมาดำเนินชีวิต. https://www.dailynews.co.th/news/594229
Denzin, N. K. (1978). Sociological Methods. Routledge
World Health Organization. (1997). Life Skills Education for Children and Adolescents in Schools. https://apps.who.int/iris/handle/10665/63552
