วิเคราะห์ค่านิยมและพฤติกรรมการบริจาคเชิงพุทธพาณิชย์และไสยศาสตร์พาณิชย์บนฐานศรัทธาของพุทธศาสนิกชนไทย
คำสำคัญ:
ค่านิยม, ฐานศรัทธา, พฤติกรรมการบริจาค, พุทธพาณิชย์, ไสยพาณิชย์บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทของฐานศรัทธา ค่านิยม และพฤติกรรมการบริจาคของพุทธศาสนิกชนไทย 2) วิเคราะห์ค่านิยมและการเปลี่ยนแปลงค่านิยมที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการบริจาคเชิงพุทธพาณิชย์และไสยพาณิชย์ และ 3) วิเคราะห์หลักพุทธจริยศาสตร์ที่สอดคล้องกับจริยศาสตร์ตะวันตกเชิงศรัทธาและพฤติกรรมการบริจาคของพุทธศาสนิกชนไทย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน การวิจัยเชิงปริมาณเก็บข้อมูลจากแบบสอบถามจำนวน 204 คน อายุระหว่าง 18–60 ปี แบ่งเป็น 3 กลุ่มเจเนอเรชั่น และการวิจัยเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูล 9 คนจาก 3 เจเนอเรชั่น
ผลการวิจัยพบว่า
- พุทธศาสนิกชนไทยมีศรัทธาในพุทธจริยศาสตร์อยู่ในระดับสูงสุด ศรัทธาในไสยพาณิชย์อยู่ในระดับปานกลาง และศรัทธาในพุทธพาณิชย์อยู่ในระดับต่ำ โดยแต่ละเจเนอเรชั่นมีการตีความศรัทธาแตกต่างกันตามประสบการณ์และบริบททางสังคม
- ด้านค่านิยมพบว่าพฤติกรรมการบริจาคมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากอิทธิพลบริโภคนิยม อย่างไรก็ตาม ทุกช่วงวัยยังคงยึดพระพุทธศาสนาเป็นที่พึ่งทางจิตใจ
- การวิเคราะห์เชิงจริยศาสตร์สะท้อนว่าหลักบุญกิริยาวัตถุสัมพันธ์กับการบริจาคในสามลักษณะ ได้แก่ การบริจาคโดยไม่หวังผลตอบแทน การบริจาคโดยหวังอานิสงส์ และการบริจาคตามหน้าที่ ซึ่งสอดคล้องกับจริยศาสตร์เชิงหน้าที่ของอิมมานูเอล คานท์ และประโยชน์นิยมของจอห์น สจ๊วต มิลล์
ผลการวิจัยสรุปว่า พระพุทธศาสนาโดยหลักพุทธจริยศาสตร์ยังคงเป็นแกนกลางทางศีลธรรมที่สามารถกำกับและประเมินพฤติกรรมการบริจาคในสังคมไทยร่วมสมัย โดยเป็นกรอบสร้างสมดุลระหว่างศรัทธา เศรษฐกิจ และสังคม
เอกสารอ้างอิง
ณิชกานต์ นพวงศ์ เพียรล้ำเลิศ. (2566). การพัฒนากระบวนการเรียนรู้ทางจริยธรรมตามรูปแบบมนุษยนิยมแบบฆราวาสของกลุ่มเยาวชนไทยในโลกยุคหลังสมัยใหม่นิยม [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD). https://digital. car.chula.ac.th/chulaetd/12070
พระมหาสมบูรณ์ วุฑฺฒิกโร. (2558). ขบวนการพระพุทธศาสนาในสังคมยุคใหม่ พระพุทธศาสนาเพื่อสังคม (Socially Engaged Buddhism). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. https://www.mcu.ac.th/article/detail/519
พระอธิการประทีป ปิยสีโล (ศรีภิรมย์) และเสรี ศรีงาม. (2568). การศึกษาเปรียบเทียบแนวคิดเรื่องศีลธรรมของพุทธปรัชญาเถรวาทกับศีลธรรมของอิมมานูเอลค้านท์. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา. https://nkr.mcu.ac.th/gs/wp-content/uploads/2018/06.pdf
เมธา หริมเทพาธิป. (2565). หลักจริยธรรมในปรัชญาของจอห์น สจ๊วต มิลล์ (John Stuart Mill). สืบค้น 16 เมษายน 2567, จาก https://www.gotoknow.org/posts/710645
Kant, I. (1785). Groundwork of the Metaphysic of Morals. Yale University Press.
Kotler, P. (1984). Marketing management: analysis, planning, implementation, and control (5th ed.). Prentice Hall.
Mannheim, K. (1952). The Problem of Generations. In P. Kecskemeti (Ed.), Essays on the Sociology of Knowledge (pp. 276-320). Routledge and Kegan Paul.
Mill, J. S. (2008). On Liberty and Other Essays. Oxford World's Classics.
Strauss, W., & Howe, N. (1991). Generations: The History of America’s Future, 1584 to 2069. William Morrow & Co.
