ลูกนิมิต: การอธิบายปริศนาธรรมผ่านลูกนิมิตวัดโพธิ์ชัยเสมาราม ตำบลหนองแปน อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์
คำสำคัญ:
ลูกนิมิต;, วัดโพธิ์ชัยเสมาราม;, อุโบสถบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายปริศนาธรรมที่ซ่อนอยู่ในลูกนิมิตอุโบสถวัดโพธิ์ชัยเสมาราม ผลการศึกษา พบว่า อุโบสถวัดโพธิ์ชัยเสมารามเป็นสุนทรียศิลป์ที่เกิดจากการหลอมรวมวัสดุ ได้แก่ อิฐ หิน ปูน และทราย จนกลายเป็นงานพุทธศิลป์ที่งดงามวิจิตร มีคุณค่าทางศิลปกรรมและจิตวิญญาณ ก่อให้เกิดพลังศรัทธาและทำหน้าที่เป็น “ปุญญเขต” หรือแดนแห่งบุญ ซึ่งเป็นวิสุงคามสีมาอันศักดิ์สิทธิ์ในพระพุทธศาสนา
ลูกนิมิตของวัดมีลักษณะพิเศษคือ มีรูปทรงกลมคล้ายแก้วมณีหรือมณีรัตนะ มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 80 เซนติเมตร อันสื่อถึงหลักธรรมและพุทธกิจที่พระพุทธองค์ทรงประกอบจนครบ 80 พรรษา สีทองของลูกนิมิตเป็นสัญลักษณ์แห่งสิริมงคล ส่วนลวดลายคลื่นน้ำมหาสมุทรเปรียบเสมือนพระธรรม 84,000 พระธรรมขันธ์ที่พระองค์ทรงแสดงไว้เพื่อเกื้อกูลสรรพสัตว์
ปริศนาธรรมเหล่านี้ชี้ให้เห็นความหมายลึกซึ้งของการหลุดพ้นจากเครื่องพันธนาการทั้งปวง และมุ่งสู่บรมสุข คือความสุขอันนิรันดร์ในทางพระพุทธศาสนา
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2546). ที่มาของประเพณีการฝังลูกนิมิตในสมัยพุทธกาล. กรุงเทพฯ: กรมส่งเสริมวัฒนธรรม.
ญาณพโล ภิกขุ. (2559). การผูกพัทธสีมา. สารนครศรีธรรมราช, 46(7), 14-22.
พจนานุกรมฉบับมติชน. (2547). ฉบับที่ระลึกในงานเปิดตัว. กรุงเทพฯ: มติชน.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2539). คำสอนเป็นกลาง ปฏิบัติสายกลาง ลักษณะแห่งพระพุทธศาสนา. (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: คุรุสภาลาดพร้าว.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). ความหมายของลูกนิมิต. กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2558). พจนานุกรมศัพท์พระพุทธศาสนา ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. ราชบัณฑิตยสถาน.
สมปราชญ์ อัมมะพันธุ์. (2563). เหตุแห่งบุญ 6 อานิสงส์ในการร่วมทำบุญฝังลูกนิมิต. กรุงเทพฯ: กรมส่งเสริมวัฒนธรรม.
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2567). พระไตรปิฎกและอรรถกถาที่เกี่ยวข้องกับพุทธประวัติ. สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2565). ลูกนิมิต. กรุงเทพฯ: มติชน.