การพัฒนาทักษะครูด้านการดำเนินงานการป้องกันการแก้ไขนักเรียนออกกลางคันโรงเรียนในสหวิทยาเขตเมืองขอนแก่น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น
คำสำคัญ:
การพัฒนาทักษะครู;, การป้องกันการออกกลางคัน;, ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน;, การวิจัยเชิงปฏิบัติการ;, การศึกษาระดับมัธยมศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการดำเนินงานการป้องกันและแก้ไขนักเรียนออกกลางคันของโรงเรียนในสหวิทยาเขตเมืองขอนแก่น 2) พัฒนาทักษะครูด้านการดำเนินงาน และ 3) ประเมินผลการพัฒนาทักษะครู เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ดำเนินการ 2 วงรอบ กลุ่มเป้าหมายคือครูผู้รับผิดชอบงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน จำนวน 15 คน จาก 5 โรงเรียน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบทดสอบความรู้ แบบประเมินทักษะ แบบสังเกต แบบบันทึกการนิเทศ และแบบสรุปผลการศึกษาดูงาน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และเปรียบเทียบก่อน-หลังการพัฒนา ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. สภาพการดำเนินงาน โรงเรียนมีมาตรการป้องกันและแก้ไขนักเรียนออกกลางคันในระดับหนึ่ง แต่ยังขาดแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนและการนิเทศติดตามอย่างเป็นระบบ ส่งผลให้ประสิทธิภาพการดำเนินงานยังไม่สูง
2. ผลการพัฒนาทักษะครู วงรอบที่ 1 (อบรมเชิงปฏิบัติการและนิเทศติดตาม) ทำให้ครูมีความรู้ความเข้าใจเพิ่มขึ้น และสามารถใช้เครื่องมือในการวิเคราะห์ วางแผน ดำเนินงาน และติดตามประเมินผลได้ดีขึ้น วงรอบที่ 2 (ศึกษาดูงานและแลกเปลี่ยนเรียนรู้) ทำให้ครูสามารถประยุกต์ใช้แนวปฏิบัติที่ดีให้เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
3. ผลการประเมิน ภายหลังการพัฒนา ครูมีความรู้ ความเข้าใจ และทักษะในการดำเนินงานเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจนและต่อเนื่อง ส่งผลให้การดำเนินงานของโรงเรียนมีความเป็นระบบมากขึ้น และสามารถลดปัญหานักเรียนออกกลางคันได้อย่างมีประสิทธิผล สรุปได้ว่า การพัฒนาครูโดยใช้การอบรมเชิงปฏิบัติการ การนิเทศติดตาม และการศึกษาดูงาน สามารถยกระดับการดำเนินงานป้องกันและแก้ไขนักเรียนออกกลางคันได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
ประทีป เนตรพุกกณะ. (2563). การพัฒนาการดำเนินงานการแก้ปัญหาการออกกลางคันของนักเรียนโรงเรียนเกาะพะงันศึกษา. วารสารวิจัยและพัฒนาการศึกษา, 15(2), 101-115.
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. (2542). ราชกิจจานุเบกษา, 116(74ก), 19 สิงหาคม 2542.
ไพบูลย์ เด่นสว่าง, พงษ์ศักดิ์ รวมชมรัตน์ และมิตภาณี พุ่มกล่อม. (2564). การดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในโรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารครุศาสตร์, 12(1), 55-68.
ราชกิจจานุเบกษา. (2561). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. เข้าถึงได้จาก https://www.ratchakitcha.soc.go.th
สดชื่น ดวงคำน้อย และวัลลภา อารีรัตน์. (2554). การพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาการออกกลางคัน. วารสารศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร, 13(1), 45-60.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568). รายงานข้อมูลเด็กออกกลางคัน ปีการศึกษา 2568. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สุวิมล ว่องวานิช. (2544). การวิจัยปฏิบัติการในชั้นเรียน. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner. (3rd ed.). Geelong, Australia: Deakin University Press.
