การบริหารงานแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารสถานศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4
คำสำคัญ:
การบริหารงานแบบมีส่วนร่วม; ผู้บริหารสถานศึกษา; สังคหวัตถุ 4บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการบริหารงานแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารสถานศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 และสังเคราะห์กรอบการบริหารที่บูรณาการหลักพุทธธรรมกับแนวคิดการบริหารแบบมีส่วนร่วม โดยใช้การวิจัยเอกสาร ศึกษาจากพระไตรปิฎก หนังสือ ตำราวิชาการ บทความวิจัย และเอกสารที่เกี่ยวข้อง จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์เนื้อหาและสังเคราะห์เชิงบูรณาการตามประเด็นเกี่ยวกับแนวคิดการบริหารแบบมีส่วนร่วม หลักสังคหวัตถุ 4 และแนวทางการประยุกต์ใช้ในการบริหารสถานศึกษา ผลการศึกษาพบว่า การบริหารงานแบบมีส่วนร่วมจะเกิดประสิทธิผลเมื่อบูรณาการหลักสังคหวัตถุ 4 ได้แก่ ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา และสมานัตตตา เข้ากับกระบวนการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในทุกขั้นตอน ได้แก่ การร่วมรับรู้ข้อมูล การร่วมเสนอความคิดเห็น การร่วมตัดสินใจ การร่วมดำเนินงาน และการร่วมติดตามประเมินผล ส่งผลให้เกิดความไว้วางใจ ความร่วมมือ ความรับผิดชอบร่วม และการพัฒนาคุณภาพการบริหารสถานศึกษาอย่างยั่งยืน นอกจากนี้ บทความยังได้สังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบ 4S-5P Participatory Management Model ซึ่งอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างฐานคุณธรรมจากหลัก Sangaha-vatthu กับกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วมอย่างเป็นระบบ โดยเป็นกรอบแนวคิดที่ช่วยขยายแนวคิดการบริหารแบบมีส่วนร่วมเดิมจากการเน้นโครงสร้างและกระบวนการ ไปสู่การบูรณาการมิติด้านคุณธรรม จริยธรรม และคุณภาพของความสัมพันธ์ในการบริหารสถานศึกษา
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการ. (2537). ทิศทางการแนะแนวในทศวรรษหน้า. กรุงเทพฯ: กรมวิชาการ.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2544). คู่มือการบริหารจัดการแนะแนว. กรุงเทพฯ: คุรุสภาลาดพร้าว.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2550). คู่มือการบริหารโรงเรียนที่เป็นนิติบุคคล. กรุงเทพฯ: องค์การรับส่งสินค้า และพัสดุภัณฑ์.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2554). แผนแม่บทเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพื่อการศึกษาของ กระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2554-2556. กรุงเทพฯ: สำนักปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.
พนอ อนัญญพร. (2539). การศึกษาสภาพและปัญหาการดำเนินงานแนะแนวของโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดกรมสามัญศึกษา เขตการศึกษา 12. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระเทพวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตโต). (2539). ธรรมนูญชีวิต. กรุงเทพฯ: ศรีอนันต์.
พระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ). (2525). พุทธศาสนากับคนรุ่นใหม่และสังคมไทยในอนาคต. กรุงเทพฯ: สุขภาพใจ.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2543). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พุทธทาสภิกขุ. (2525). พุทธศาสนากับคนรุ่นใหม่และสังคมไทยในอนาคต. กรุงเทพฯ: สุขภาพใจ.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2535). พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฏกํ 2500. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ:มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สงบ ลักษณะ. (2545). แนวคิดเกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีช่วยการเรียนรู้. ใน การประชุมใหญ่สามัญประจำปี 2545 และประชุมวิชาการห้องสมุดยุคใหม่: ผู้นำแห่งการเรียนรู้ (หน้า 31-34). กรุงเทพฯ: สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทย.
สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (พิมพ์ ธมฺมธโร). (2541). ธรรมะสร้างเยาวชน. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (วาศน์ วาสโน). (2538). สังคหวัตถุ 4. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
สวัสดิ์ สุวรรณอักษร. (2542). บนเส้นทางพัฒนาการศึกษาชาติ. กรุงเทพฯ: คุรุสภา ลาดพร้าว.
สุนี จั้นสกุล. (2538). การสำรวจสภาพปัญหาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนในโครงการขยายโอกาสทางการศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานการประถมศึกษา จังหวัดระนอง. (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
Buddee. U. (2007). Problems and Guidelines for Solving Problem of the Guidance Administration in School. Prachinburi Educational Service Area Office. (Thesis of Master of Education). Graduate School: Burapha University.
Chulalongkorn University. (2010). Guidance Training Program to Enhance the Teacher Qualification through the Whole System. Bangkok: Chulalongkorn University.
Jeenawath, O. (2010). The Training Program for a Development of the Quality’s Guidance Teacher through the Whole System under “the Strength of Thailand” Scheme. Bangkok: Faculty of Education, Chulalongkorn University.
Ministry of Education. (2008). The Basic Education Core Curriculum B.E. 2551 (A.D. 2008). Bangkok: The Agricultural Cooperative Federation of Thailand.
The Guidance Association of Thailand. (2007). The Guidance Curriculum for the Guidance Teacher. Bangkok: The Guidance and Vocational Education Center. The Guidance Association of Thailand.
