กระบวนการศึกษาเพื่อพัฒนามนุษย์ในยุควิถีใหม่ตามหลักไตรสิกขา

ผู้แต่ง

  • พระมหาณัฐกานต์ กิตฺติโสภโณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ประเทศไทย
  • สุทัศน์ ประทุมแก้ว มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ประเทศไทย
  • พระพรสวรรค์ ฐิติญาโณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ประเทศไทย
  • ยิ่งสรรค์ หาพา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

กระบวนการศึกษา; การพัฒนามนุษย์; ยุควิธีใหม่; ไตรสิกขา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาเรื่องกระบวนการศึกษาเพื่อพัฒนามนุษย์ในยุควิธีใหม่ตามหลักไตรสิกขา จากการศึกษา พบว่า การศึกษาในยุควิธีใหม่มิได้มุ่งเพียงการพัฒนาความรู้เชิงวิชาการหรือทักษะทางวิชาชีพเท่านั้น แต่ยังเน้นการพัฒนามนุษย์อย่างรอบด้าน โดยเฉพาะด้านจริยธรรม จิตใจ และปัญญา หลักไตรสิกขาในพระพุทธศาสนา ได้แก่ ศีล สมาธิ และปัญญา ถือเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนามนุษย์อย่างสมบูรณ์ กระบวนการศึกษาตามหลักไตรสิกขาช่วยให้ผู้เรียนสามารถสร้างพื้นฐานแห่งความมีวินัยและความรับผิดชอบ (ศีล) พัฒนาสมาธิและการกำกับตนเอง (สมาธิ) รวมถึงเสริมสร้างปัญญาเพื่อการคิดอย่างมีเหตุผลและการดำเนินชีวิตอย่างมีคุณค่า (ปัญญา) เมื่อประยุกต์ใช้กับการศึกษาในยุควิธีใหม่ จึงทำให้กระบวนการเรียนรู้ไม่เพียงตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเทคโนโลยี แต่ยังเสริมสร้างความเป็นมนุษย์ที่สมดุลทั้งกาย วาจา และใจ อันเป็นรากฐานของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุขในสังคมร่วมสมัย

 

เอกสารอ้างอิง

กรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ. (2545). แนวทางการดำเนินงานศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์. กรุงเทพฯ: กรมการศาสนา.

ขวัญษา เอกจิตต์, และอุทัย สติมั่น. (2559). หลักไตรสิกขากับการพัฒนาตน. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์, 3(2), 170–179.

พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2539). การศึกษากับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพฯ: กรมการศาสนา.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2548). ศึกษา ฝึกฝน พัฒนาตน ให้สูงสุด (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: อมรินทร์.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2550). หัวใจพระพุทธศาสนา. พุทธจักร, 61(5), 7.

พระพรหมพิริยะ ถาวโร (มาลัยรักษ์). (2564). ครูมืออาชีพกับการศึกษาไทยยุคสังคม New Normal. ใน รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 7 “วิถีพุทธวิถีชุมชน รากฐานชีวทัศน์เชิงสังคมล้านนาในสังคมวิถีใหม่” 28 กุมภาพันธ์ 2564 (หน้า 1–11). ลำพูน: วิทยาลัยสงฆ์ลำพูน มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาจักรพล สิริธโร. (2564). การศึกษาในยุค New Normal. วารสารการพัฒนาการเรียนรู้สมัยใหม่, 6(6), 346–356.

พัชราภรณ์ ดวงชื่น. (2563). การบริหารจัดการศึกษารับความปกติใหม่หลังวิกฤตโควิด-19. วารสารศิลปะการจัดการ, 4(3), 783–795.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มารุต พัฒผล. (2562). เอกสารประกอบการบรรยาย เรื่อง การโค้ชเพื่อพัฒนาศักยภาพผู้เรียน. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2531). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์.

วิชัย วงศ์ใหญ่, และมารุต พัฒผล. (2563). การออกแบบการเรียนรู้ใน New Normal. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

สุรางค์ โค้วตระกูล. (2544). จิตวิทยาทั่วไป. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

เผยแพร่แล้ว

2026-08-30

รูปแบบการอ้างอิง

พระมหาณัฐกานต์ กิตฺติโสภโณ, ประทุมแก้ว ส., พระพรสวรรค์ ฐิติญาโณ, & หาพา ย. (2026). กระบวนการศึกษาเพื่อพัฒนามนุษย์ในยุควิถีใหม่ตามหลักไตรสิกขา. วารสารสถาบันวิจัยพิมลธรรม, 13(2). สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/prij/article/view/288111

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ (Academic Article)